Paaralan, ni Roberto T. Añonuevo

Paaralan

Roberto T. Añonuevo

Ikaw ang aking bahay
kubo at bahay na bato—
na hindi ako kilala—
ngunit taon-taong
nagpapakilala
ng libong magulang
at milyong kapatid
na nagsusunog ng kilay
at nagsusunog ng salapi;
ang aking tinitingala
at inaakyat
na mga baitang
subalit mapagkumbaba
gaya sa mga pangaral
ng timawa
at itatayong kabihasnan.

Ikaw ang paboritong
tambayan
sa pagbulas at dunong,
ang tambalan
ng sinaunang kamalig
ng salita at lihim
na laboratoryo
ng mga mithi at gamot
nang maimapa
ang likaw o sangandaan
ng intoleransiya
at balón ng katangahan.

Ikaw ang realidad:
ang simulakro ng opisina
at tungkulin,
ang anino ng burukrasya
at bagong terminal
sa tren ng mga panaginip,
ang nagturo sa akin
ng halaga ng koliseo
para sa basketbol at pista,
at pana-panahong
entablado
sa paggunita at politika.
Ikaw ang iglap na takbuhan
ng mga bakwet
kapag hinahagad ng bagyo
at pinalalayas ng sunog,
kapag sumusugod ang baha
o sumasalakay ang hukbo
na nagsasabong sa dahas.

Tunay kang mapagkalinga:
ang talyer ng pagtitiis
at hardin ng mga balak
na malupit kung tawaging
bilangguan,
gayong napagiging ospital,
at kung minsan,
nagsasalit-salit na artsibo
at punerarya
ng mga agaw-buhay
na pinagkakaitan ng dalaw.
Durupok ang mga haligi mo
at mapupundi ang ilaw
sanhi man ng kapabayaan
at kawalan ng pondo
ngunit mananatili kang
inaaring tunay na tahanan—
may pagkain para sa lahat,
may bubong na masisilungan,
at may subók na kubeta
sa malilibag na noo at paa.

Ipinid ka’y pilit na magbubukás
gaya ng kalsadang walang wakas.

Alimbúkad: World Poetry Marathon for Humanity

Mga Bakwet, ni Randall Jarrell

salin ng tulang “The Refugees” ni Randall Jarrell.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Walang bakanteng upuan sa gusgusing tren.
Nakalupasay ang batang may punit na maskara
Sa basura ng wasak na silid. Maringal ba ang kanilang
kapanatagan? May mukha at búhay silang gaya mo.
Ano ang taglay nila para pumayag magkasiya sa ganito?
Kumikislap ang tuyong dugo sa rabaw ng maskara
Ng paslit na kahapon ay nag-iiwi ng bayang
Higit na katanggap-tanggap kaysa sa lugar na ito.
Siyanga? Buong magdamag ay tahimik na naglandas
Ang tren pabasura. Bakante ang mga mukha.
Wala ba ni isa sa kanilang nakabatid na maringal
Ang katumbas nito? Paano nila nagawa? Ibinigay
Nila ang anumang kanilang pag-aari.
Dito, hungkag ang lahat ng kalupi.
At ano ang makasasapat sa mariringal na luha
At hiling ng paslit kung hindi ang tagpong ito?
Itakip ang nakapapawi, nakahihindik na maskara
Sa mga araw at mukha at buhay na pawang nilustay?
Ano ang kanilang búhay kung hindi paglalakbay
Sa bakanteng kasiyahan ng kamatayan? At ang suot
Nilang mga maskara ngayong gabi sa pamamagitan
Ng kanilang basura’y pagsasanay na pumanaw.
Sadyang maringal na basahin sa kanilang mga mukha:
Ano ang aming taglay na ayaw naming ipagpalit dito?

Paghahanda sa Pagdating ng Bagyong Pepeng

Larawang kuha mula sa satelayt, mula sa PAG-ASA

Larawang kuha mula sa satelayt, ayon sa PAG-ASA

Tuwing may malawakang pinsalang dulot ng bagyo muling nauunawaan ang halaga ng pagtaya ng panahon. Sa pamamagitan ng satelayt, nakukuhanan ng retrato ang daloy ng bagyo at natataya kung gaano kalakas ang epekto nito pagtama sa lupain o tubigan. Matatantiya rin ang volyum ng ulan, bukod sa alimpuyo ng hangin. (Tingnan ang ang  direksiyon ng pinakabagong bagyong pumasok sa Filipinas na tinawag na “Pepeng.”) Sinasabing mahirap pigilin ang bagyo, ngunit may magagawa pa rin ang mga tao para makaiwas sa anumang di-inaasahang sakuna. Heto ang ilang tip na maisasaalang ng mga tao.

  1. Kung malimit binabaha ang pook, makabubuting maghanap ng mataas-taas na lugar na hindi maaabot ng baha. Ang mga bahayan na malapit sa gilid ng estero, o nasa baybayin ng ilog, lawa, at dagat ang pinakadelikadong matangay o magiba, yamang ang pagtaas ng tubig sanhi ng pag-ulan kasabay ng pagtaog ay puwersang mahirap sagkaan.
  2. Kinakailangang mabatid ang mga sentro ng bakwetan, upang doon makalikas habang paparating pa lamang ang matinding bagyo. Bukod dito, dapat mabatid kung saan maaaring lumikas ang mga tao, at kung ano-anong sasakyan ang posibleng magamit sa paglilikas ng mga tao at kagamitan.
  3. Tiyakin na ligtas sa anumang pagguho ang lupang kinatitirikan ng bahayan o bakwetan. Tiyakin na ligtas ang lugar sa pagbagsak ng mga poste, punongkahoy, at anumang matataas na estruktura.
  4. Mahalaga ang palikuran at suplay ng tubig sa bakwetan. Huwag mag-atubiling humiling ng portalet (portable toilet) sa mga ahensiya ng pamahalaan o pribadong institusyon. Kung wala nito, maaaring magbayanihan sa pagtatayo ng pansamantalang palikuran na magagamit ng mga bakwet.
  5. Maaaring magtipon ng mga kinakailangang pagkain, inumin, kandila, plaslayt, gamot, lifevest, bangka, lubid at kaugnay na bagay. Maaaring makipag-ugnay sa barangay o pamahalaang lokal para makahingi ng tulong.
  6. Mahalaga ang komunikasyon, at makatutulong ang gaya ng selfon at radyo. Makabubuting sumubaybay sa pinakasariwang balita, gaya sa taya ng panahon, at nang maiwasan ang pagkaligalig sanhi ng mga di-natitiyak na tsismis.
  7. Mangalap ng mga boluntaryo, pero dapat organisado ang pamamahala sa kanila. Makabubuting matukoy kung sino ang mga posibleng pinuno o gabay, upang maayos ang pagkilos ng mga tao.
  8. Dalhin lamang ang mga bagay na mahalaga, at iwan ang mga kagamitang makapagpapabagal lamang sa paglikas.
  9. Kumilos nang mabilis at alerto, samantalang pinananatili ang pagiging mahinahon upang makapag-isip at makapagpasiya nang mabilis.
  10. Tanggalin ang hiya, at matutong makisalamuha sa ibang tao na makakasama sa pagbakwet.

Ilan lamang ito sa magagawa tuwing may malakas na bagyo. Pinakabago na itong si Bagyong Pepeng, at hindi ito dapat ipagwalang-bahala dahil makapagdudulot ito ng malawakang pinsala sa ating kaligiran.