Disaster, ni Wasif Bakhtari

Salin ng tula ni Wasif Bakhtari ng Afghanistan
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo,                                batay sa bersiyong Ingles ni Qasem Ghazanfar

Disaster

Ang puso ko, gaya ng mga tuyong dahon sa hurno,
Ay nasusunog sa malungkot na kapalaran
. . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . . . . .ng mga butó ng granada

Dahil sinumang tumulong na palayain ang mga ito
Mula sa mahigpit na pagkakabálot ng mga balát

Ay kinukuyom muna nang mahigpit ng mga palad
At pagdaka’y masayang ngangatain nang isa-isa.

Retrato mula kay Nathalie Jolie.

Advertisements

Sapinit sa Gubat, ni Ch’oe Song-yu

Salin ng tula ni Ch’oe Song-yu ng Korea
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo,  batay sa bersiyong Ingles ni Graeme Wilson

Sapínit sa Gubat

Gumulapa ako sa aking kinatatayuan
Makalipas ang mahaba’t nakapapagal
Na martsa kagabi,
Nang walang ano-ano’y gulatin ako
Na nasa tabi ko lámang palá
Ang kulumpon ng sapínit na nag-aalab
sa pagkahinog sa gilid ng isang tuod.

Ay, lintik na digma! Dinaluhong ko
Ang mga bunga na parang ako’y bata.

Stop weaponizing the law. Resist Chinese occupation of the West Philippine Sea! No to foreign aggression!

Terasa, ni Vittorio Sereni

Salin ng tulang “Terrazza,” ni Vittorio Sereni ng Italy
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Terasa

Sinaklot bigla tayo ng magdamag.
. . . . . . . .  . . . . . . . . .  . .. . . .Hindi mo na batid
kung saan nagwawakas ang lawa;
Tanging ang mga laguklok
ang sumasalipadpad sa ating búhay
sa ilalim ng nakabiting terasa.

Lahat tayo’y pigil-hininga’t nakalambitin
sa píping pangyayari ngayong gabi
nang pasinagan ng barkong de-torpedong
sumiyasat sa atin, pagdaka’y naglaho palikô.

No to war. Yes to peace and social justice. No to illegal arrest.

Salmo I, ni Georg Trakl

Salin ng “Psalm I,” ni Georg Trakl ng Austria.
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Salmo I

Ikalawang Bersiyon

Para kay Karl Kraus

May liwanag na pinawi nang lubos ng hihip ng hangin.
May poso ng bayan na iniwan ng lasengggo noong hapon.
May ubasan, na sunog at itim, na sinapot ng mga gagamba.
May silid na pinaputi nila sa pamamagitan ng gatas.
Yumao ang siraulo. May pulô doon sa Timog Dagat
na tumatanggap sa Diyos ng Araw. Hinataw ang mga tambol.
Isinasayaw ng mga lalaki ang isinasadulang digma.
Kumekembot ang mga babaeng may palamuti ng mga dahon
at bulaklak, kapag umaawit ang dagat. O naglahong paraiso!

Iniwan ng mga diwata ang mga bulawang kahuyan.
Inilibing ang estranghero. Pumatak ang nangangatal na ulan.
Ang anak ni Pan ay lumitaw sa anyo ng manggagawa
na umiidlip kapag tanghali sa mainit na aspaltadong daan.
Ang mga dalaginding ay nakabihis sa lubos na karalitaan!
May mga silid na hitik sa mga kuwerdas at sonata.
May mga nagyayakap na anino sa malabong salamin.
Sa mga bintana ng ospital nagpapainit ang mga pasyente.
Hatid ng puting bapor ang nakahahawang duguang sakit.

Lumitaw ang kakatwang kapatid sa masamang bangungot
ng ibang tao. Nilarô ng kaniyang kapatid ang mga bituin
sa sukal ng mga abelyana. Ang estudyante, na tila kapares,
ay tinitigan siya mula sa bintana.
Sa likod niya’y nakatayô ang kaniyang patay na kapatid,
o di kaya’y naglalakad sa paikot-ikot na hagdan.
Sa lilim ng kayumangging kantanyas namumutla ang nobisyo.
Tumakipsilim sa hardin. Kumampay ang mga paniki sa klawstro.

Huminto maglaro ang mga bata ng mayordomo’t naghanap
ng mga ginto sa kalangitan.
Pangwakas na kuwerdas ng kuwarteto. Tumakbo ang bulag
na batang babae na nangangatog sa kahabaan ng abenida,
at pagdaka’y nangapâ ang anino niya sa malalamig na pader,
na pinalilibutan ng mga kuwentong-ada at sagradong alamat.

May hungkag na bangka na tuwing gabi’y tinatangay ng alon
sa maitim na estero.
Sa malamlam na sinaunang asilo, naaagnas ang mga bangkay.
Ang mga patay na ulila ay nakahiga sa gilid ng pader ng hardin.
Lumabas sa abuhing silid ang mga anghel na putikan ang bagwis.
Sumungaw sa kanilang nanganinilaw na pilik ang mga uod.
Madilim at pípi ang plasa sa harap ng simbahan, gaya noong dati.
Sa pinilakang talampakan nagpadulas ang dating mga búhay,
at ang lilim ng kondenado ay lumusong sa humihikbing tubigan.
Pinaglaruan ng salamangkero sa kaniyang hukay ang mga ahas.

Sa rabaw ng talaksan ng mga bungô, umalimbukad ang gintong
paningin ng Maykapal.

Dictatorship is no joke. Respect human rights. No to illegal arrest. Stop illegal detention.

Sa Dila ni Khabib, ni Roberto T. Añonuevo

Sa Dila ni Khabib

Roberto T. Añonuevo

. . . . . … . .. “Kapag umusal ka ng maling salita sa ibang tao, maaari kang mapatay.”
. . . . . .  ..  . .Dewey Cooper

Umuulan ng mga salita, gaya ng mga bato at patalim,
At kung ikaw si Khabib, mauunawaan mo ang respeto
Sa loob ng oktagonong hawla ng búhay at kamatayan.

Doon, iiwan mo ang lahat at isusuot ang iyong tapang.
Wala kang maririnig bagkus bakbakan ng pahiwatig.
Masikip ang daigdig, at iisa lámang ang dapat manaig.

Nakahihimatay ang titig, ngunit nakapapatay ang wika.
Ang wika ay maaaring buldoser at trak na dumudurog
Sa mga tahanan, o palihim na pagdakip sa isang kaaway,

At kung ikaw ay nakatira sa kabundukan ng Dagestan,
Ang salitang bitawan mo ay kalashnikov na sumisigaw,
Dahil may pakpak ang salita na tumutudla sa mga agila.

Ang wikang imperyal ay kumukulimbat ng ginto’t salapi,
Gumagahasa sa mga babae, at sumusunog nang lubos
Sa mga bayan o masjid. Dapat bang ulitin mo pa iyan?

Ang wika ng espada at wika ng diyos ay nagkakaisa,
Na walang gitna sa mga taggutom at pakahulugan—
Alam mo iyan, lalo kung puputok ang digma sa málay.

Ngunit ang wika ay isa ring negosyo, at parang teatro
Ang likas na promosyon sa mga atleta kahit katumbas
Ng lahat ang paghimod sa tumbong ng awtoridad.

Kailangang ibalik sa tamang pedestal ang mga salita.
Kung hindi’y bakit pipigilin ang himagsik ng sikmura,
At ikukubli ang luha sa mukhang may dungis alimura?

Walang bibig ang dangal, ngunit batid nito ang kamao
At tadyak. Nakikilala ito sa sandali ng huramentado,
Matapos ang nakaiinip, nakababaliw na pagtitimpi.

Ang salita mo, sa malao’t madali, ang wawasak sa iyo.

mountain snow winter bird mountain range flight weather glide soar eagle season perching bird

“Walang Ngalang Lungsod,” ni Czeslaw Milosz

salin ng “City without a Name,” ni Czeslaw Milosz ng Poland.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Walang Ngalang Lungsod

1.
Sino ang magpaparangal sa walang ngalang lungsod
kung marami ang patay at ang iba’y nagmimina ng ginto
o nagbibili ng mga sandata sa malalayong bayan?

Anong pakakak ng pastol na binalot sa balát ng abedul
ang hihimig ng gunita ng mga naglaho sa Buról Ponarach—
mga paláboy, tagahawan, kapatid ng nalusaw na tirahan?

Ngayong tagsibol, sa disyerto, malayo sa watawat ng kampo,
—sa katahimikang umaabot sa matitigas na batuhan ng dilaw
at pulang kabundukan—naulinig ko sa abuhing palumpungan
ang maiilap na bubuyog.

Sakay ng agos ang alingawngaw at balsa ng mga kahoy.
Isang lalaking nakasombrero at babaeng nakapanyuwelo
ang ubos-lakas na nagtimon sa mabigat na kargamento.

Sa aklatan, sa ilalim ng tore na pintado ng sagisag zodyak,
Sasamyuin ni Kontrym ang kaniyang tabakera at ngingiti
Dahil sa kabila ng Matternich ay hindi lubos na bigo ang lahat.

At sa paliko-likong daan sa gitna ng mabuhanging haywey
ang mga karitong Hudyo ay nagpatuloy habang humuhuni
ang itim na urogalyo sa helmet, na relikya ng Dakilang Hukbo.

2.
Sa Lambak Bangkay, naisip ko ang mga estilo ng buhok,
ang kamay na naglalaro ng ilaw sa Sayawan ng Estudyante
sa lungsod na walang anumang tinig ang makaaabot sa akin.

Hindi nakapagpapatunog ng huling trumpeta ang mga mineral.
Naroon lámang ang kalatíng ng mga butil ng buhaghag na lava.

Sa Lambak Bangkay, kumikislap ang asin sa natuyong lawà.
Ipagtanggol, ipagtanggol ang sarili, wika ng pitlag ng dugo.
Mula kawalang-saysay ng matigas na bato, walang dunong.

Sa Lambak Bangkay, walang lawin o agila ang nasa langit.
Nagkatotoó ang hulà ng hitana. Sa landas na lilim ng arkada,
nagbabása ako ng tula ng kapitpinto, na pinamagatang,
“Ang Sandali ng Diwa.”

Sinipat ko ang salaming retrobisor: doon, may isang lalaki
Na tatlong daang milya ang layò, na hila ang bisikleta paakyat.

3.
Tangan ang mga plawta, sulô, at tambol
na nagpapalagabog ng bum, bum, bum,
tingnan, ang isang yumao sa Istanbul, doon sa unang hanay,
naglalakad siyang hawak ang kamay ng dalaga,
at sa ibabaw nila ay lumilipad ang mga balinsasayaw.

Dala nila ang sagwan o tungkod na pinalamutian ng mga dahon
at pumpon ng mga bulaklak mula sa baybay ng Lawa Lungtian,
habang sila’y palapit nang palapit, pababa sa Kalye Kastilyo.
At pagdaka’y  nawala ang lahat, at puting ulop ang naiwan
sa ibabaw ng Kapisanan ng mga Estudyante ng Umanidades,
Sangay ng Malikhaing Pagsulat.

4.
Sumulat tayo ng mga aklat na katumbas ng buong aklatan.
Dumalaw tayo sa maraming di-maliparang uwak na lupain.
Nabigo tayo sa hindi iilang digmaan.
Hanggang sa mawala tayo, tayo at ang ating Maria.

5.
Pinahalagahan natin nang mataas
Ang pag-unawa at awa.
Ano pa ang natitira?

Kagandahan at ang mga halik,
Kadakilaan at ang mga gawad,
Ano ngayon?

Mga doktor at abogado,
Mga listong komandante,
Nakabaón sa lalim na anim na talampakan.

Mga singsing, piyeles, at pilik,
Mga sulyap sa mga Masa,
Sumalangit nawa.

Matatamis na kambal súso, magandang gabi.
Humimbing sa tanglaw ng liwanag,
Nang walang mga gagamba.

6.
Lumulubog ang araw sa tuktok ng Maalab na Litwanong Bahay
At pinaririkit ang mga tagpo “na likha ng kalikasan”:
Lumalarga ang Wilia[i] sa mga Pino; sa itim na pulut ng Żejmiana[ii];
At hinuhugasan ng Mereczanka[iii] ang báyas[iv]  na malapit
Sa nayon ng Żegaryno[v]. Dinala ng mga katulong ang Tebanong
Kandelabra, at hinila nang isa-isa ang mga kortina, marahan,
Habang, sa pag-aakalang ako ang nauna, hinubad ko ang guwantes,
At nasilayang lahat ng mata ay nakapakò sa akin.

7.
Nang mapawi ko ang dalamhati’t
Kadakilaang aking hinanap,
Na walang dahil upang gawin ko,

Tinangay ako ng mga dragon
Sa mga bansa, baybay, at bundok
Kung ito’y palad, o kung anuman.

Nais ko lamang na maging ako.
Tumagay ako sa may salamin
Saka lumuha sa pagkagago.

Mula sa kuko, uhog at baga,
Atay at tae, hanggang sikmura,
Kanino itong bahay? Ay, akin.

Ano ang bago? Hindi na ako
ang kaibigang dapat ituring.
Hinati ako ng ating oras.

O, monumentong saklob-niyebe,
Heto ang handog. Naglakbay ako
Kung saan-saan at di ko alam.

8.
Wala, nagliliyab, nakasusulasok, maalat, matalas.
Ito ang pista ng Insustansiyalidad.
Sa lilim ng tumpok ng ulap saanman.
Sa look, sa bakood, sa tuyot na batis.
Walang densidad. Walang katigasan ng bato.
Kahit ang Summa ay numinipis na dayami at usok.
At ang mala-anghel na koro ay sakay ng butil
Ng granada, tumutunog bawat sandali, hindi
Para sa atin, bagkus para sa kanilang trumpeta.

9.
Magaan, unibersal, ngunit patuloy nagbabago.
Dahil mahal ko rin ang liwanag, at marahil liwanag lámang.
Anuman ang nakaaakit at kaytaas ay hindi para sa akin.
Kapag naging rosas ang ulap, naiisip ko ang liwanag
Na kapantay ng lupain ng abedul at pino na nababálot
Ng malulutong na líken, sa dapithapon ng taglagas,
Sa ilalim ng mga niyebe kapag ang huling takip ng gatas
Ay nabulok sa mga abeto at umalingawngaw ang tahol
Ng mga áso, at ang mga uwak ay umaali-aligid sa tore
Ng Basilyanong Simbahan.

Hindi maibulalas, hindi mabigkas.
Ngunit paano?
Ang pagkamaikli ng búhay,
Ang pagbilis nang pagbilis ng mga taon,
Hindi matandaan kung ano ang naganap sa taglagas
Noon o ngayon,
Mga tagasunod na nakadamit na yari sa tersiyopelo,
Na naghahagikgikan sa ibabaw ng barandilya,
Nakapusód, nakaupo sa ibabaw ng lutuan,
Nang pakulinglingin ng martilyo ang mga haligi ng portiko
Bago pumasok ang mga tao na suot ang balabal-
balahibo ng mga lobo.
Sangkatauhan ng babae, uhog ng paslit,
Mga nakabukakàng hita, kusót na buhok, kumukulo
Ang gatas, ang bantot at tumpok ng mga tae.
Ang mga siglo,
Na nabubuo sa amoy-tawilis na kailaliman ng gabi,
Imbes na maglaro gaya sa ahedres
O sumayaw nang intelektuwal na ballet.
At ang mga palisada,
At ang mga buntis na  tupa,
At ang mga baboy, ang malalakas o mahihinang kumain,
At ang mga baka ay niluto sa mga bulong.

11.
Hindi Pangwakas na Paghuhukom, bagkus pista sa ilog.
Mga munting sipol, luad na manok, at minatamis na puso.
Tinahak namin ang sukal ng natutunaw na niyebe
Upang bumili ng tinapay sa distrito ng Smorgonie[vi].

Winika ng manghuhula: “Alamin ang inyong kapalaran!”
At lumutang sa sanaw ng mapulang ihi ang tau-tauhang
Demonyo. At ang isa pa, na yari sa goma, ay namatay
pag-ingit sa hangin, sa tindahang nabibili ang mga kuwento
nina Haring Otto at Melusine.

12.
Bakit ang lungsod na walang taliba at dalisay gaya ng kuwintas pangkasal ng nalimot na tribu ay patuloy na inihahain ang sarili sa akin?

Gaya ng mga bughaw at pula-kalawanging buto na ginawang butil sa Tuzigoot doon sa tansong disyerto may pitong libong siglo na ang nakararaan.

Kung saan kumikiskis ang okre sa bato ay may naghihintay para sa mga kilay at pisngi na palalamutian, bagaman sa lahat ng panahon ay wala pang lumilitaw.

Anong kasamaan ang nasa akin, anong awa ang lumikha sa akin upang maging karapat-dapat sa handog na ito?

Narito sa aking harapan, handa, ni hindi nagkulang kahit ang usok sa tsimenea, wala ni isang alingawngaw, nang humakbang ako patawid sa mga ilog na naghihiwalay sa atin.

Marahil sina Anna at Dora Drużyno ay tumawag sa akin, tatlong libong milya ang layo sa loob ng Arizona, dahil bukod sa akin ay wala nang nakababatid na nabuhay sila.

Maliksi silang lumakad sa Kalye Dike, dalawang maamong parakit mula sa Samogotia, at pagsapit ng gabi ay inilulugay nila ang pinilakang buhok ng matatandang dalaga.

Walang nauuna o nahuhuli rito; magkasabay na umiinog ang taon at ang araw.

At sa madaling-araw, ang mga bagon ng tae ay pila-pilang lumilisan at ang mga kawani ng munisipyo ay kinokolekta sa balát na bag ang mga bayad sa pagtawid.

Pinagagaralgal ang kanilang mga sasakyan, ang “Tagapaghatid” at ang “Hagibis” ay sumasalungat sa agos tungo sa Werki, at isang remero na tinudla sa bangkang Inglatera ay humandusay nang nakadipa.

Sa simbahan ng San Pedro at San Pablo, ang mga anghel ay ipininid ang kanilang mga pilik nang may ngiti sa madreng may maruruming pag-iisip.

Balbasin at suot ang wig, si Gng. Sora Klok ay umupo sa kawnter at inutusan ang kaniyang labindalawang tagapagbili.

At lahat ng Kalyeng Aleman ay itinapon ang mga nakatiklop na tela, at inihanda ang sarili para sa kamatayan at sa pananakop ng Jerusalem.

Itim at maharlika, ang ilog sa ilalim ng lupa ay kumatok sa mga bodega ng katedral doon sa libingan ni San Casimiro ang Nakababata, at sa ilalim ng halos maabong gatong na roble ng tsimenea.

Pasan ang tiklis ng utusan, si Barbara, na nakapanluksang damit, ay nagbalik mula sa Misang Litwano sa San Nicolas tungo sa tahanan ng mga Romer sa Kalye Bakszta.

Anung kinang! Ang mga niyebe sa Tatlong Krus na Buról at Buról Bekiesz ay hindi matutunaw ng hininga ng kanilang maiikling búhay.

At ano na ang alam ko ngayon, kapag pumaling sa Kalye Arsenal at muling dumilat sa walang saysay na pagwawakas ng daigdig?

Tumatakbo ako, habang nililipad ang mga seda, palagos sa iba’t ibang silid nang hindi humihinto, dahil naniniwala ako sa pag-iral ng pangwakas na pinto.

Ngunit ang hubog ng labì at mansanas at bulaklak na ikinabit sa damit ang tanging hinahayaang mabatid at tangayin kung saan.

Ang Lupa, na hindi mapagmalasakit ni masama, hindi maganda  ni hindi nakasusuklam, ay nagpatuloy nang inosente, bukás sa kirot at pagnanasa.

At ang handog ay walang halaga, kung pagkaraan, sa mga lagablab ng malalayong gabi, ay hindi nababawasan ang pait bagkus dumarami pa.

Kung hindi ko rin lang magugugol ang aking buhay at ang kanilang buhay upang ang pagtangis sa nakalipas ay magbanyuhay tungo sa armonya

Gaya ng Noble Jan Dęboróg sa segunda manong tindahan ng aklat sa Straszun, habambuhay akong hihimbing sa dalawang pamilyar na ngalan.

Ang kastilyong tore sa ibabaw ng masukal na libingan ay paliit nang paliit, at halos hindi marinig—tagulaylay ba iyon ni Mozart?—ang musika.

Sa walang tinag na liwanag, pinakislot ko ang mga labì at gumaan wari ang loob ko dahil hindi natagpuan ang mithing salita.

______________

Mga Tala
[i] Tumutukoy sa ilog Neris na sakop ng Belarus.

[ii]iTumutukoy sa  ilog na matatagpuan sa Aukštaitija, silangang Lithuania.

[iii]Tumutukoy sa Ilog Merkys sa Timog Lithuania at Hilagang Belarus.

[iv] Katumbas ng “berries” sa Ingles.

[v] Isang nayon sa Lithuania, sa distrito ng Vilnius.

[vi] Isang bayan sa Belarus.

Tulisan, ni Vladimir Lugovskoy

Salin ng “Basmach,” ni Vladimir Lugovskoy (Vladimir Alexandrovich Lugovsky) ng Russia, at batay sa bersiyong Ingles ni Gordon McVay.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Tulisan

Lumutang ang usok ng sigarilyo’t
. . . . . . . . paikid na pumaitaas nang makapal.
Nabaliko sa mga pader
. . . . . . . . ang bakuran ng mga banyagang riple.
Nakatungó,
. . . . . . . . at bahagyang umubó,
. . . . . . . . . . . . . . . . bumungad si Igan-Berdy,
. . . . . . . . na hinihimas ang masinsing balbas
. . . . . . . . . . . . . . . sa gitna ng ulop ng tabako.
Isang kopa ng lungting tsaa,
. . . . . . . . . . . . . . . . na pampalubag-kaluluwa,
. . . . . . . . ang lumapnos sa dila ng tulisan
. . . . . . . . . . . . . . . . nang matapang ang amoy.
Nang mabangga
. . . . . . . ng kaniyang puntera
. . . . . . . . . .ang kartutso sa tabi ng silya niya’y
itinaas ng nanginginig, matatabang daliri
. . . . . . . . ang kopa para itagay.
Ang trigo sa labas ng bintana’y
. . . . . . . . kumikinang, tila naglalagablab,
. . . . . . . . . . . . . habang ang drayber ng traktora
. . . . . ay inasinta siya nang walang kurap.
Walong araw na walang tulog sa kabundukan
. . . . . . . . ay tinugis niya ang mga bakás ng tulisan
. . . . . . . . . . .at sa ikasiyam na araw ay natagpuan
. . . . . . . . sa wakas si Igan-Berdy.
Tinulig sa putok ng mga baril
. . . . . . . . . . .ang ilahas na tainga ng gubat,
ang mga obrero ng Estadong Bukirin ng Dangara
. . . . . . . . ay nabihag ang mga nagsipag-aklas.
Nahilo ang drayber ng traktora,
. . . . . . subalit matatag at kalmado ang kaniyang kamay
. . . . . . . . . . .habang tinutungga ni Igan-Berdy
. . . . . . . . ang malapot, mabangong inumin.
Sumenyas si Igan-Berdy,
. . . . . . . . at nagsimulang magsalita,
. . . . . . . . . . . .at dumagundong ang kaniyang pahayag,
. . . . . . . . samantalang hinihigit ang balikat.
Ikinalugod niya, sambit niya,
. . . . . . . . . . . . . .ang pakikipagkasundo
. . . . . . . . sa mga komandanteng Sobyet—
. . . . . . . . . . . . mga bituin ng makapangyarihang bayan.
Hindi siya nagnakaw ni nangulimbat,
. . . . . . . . nakihamok siya nang tapát sa labanan.
Hindi siya pumaslang ninuman,
. . . . . . . . o nandambong sa gitna ng magdamag.
Tulad ng tuktok ng Gissar,
. . . . . . . . . . . . . ang kaniyang kalooban ay dalisay,
. . . . . . . . at wala siyang minasaker o binaldang
. . . . . . . . . . . . . . .mga dalagang Kabataang Komunista.
Malimit niyang maisip ang sumuko,
. . . . . . . . ngunit wala siyang pagkakataon.
Natiis niya ang limang mahirap na bakbakan—
. . . . . . . . . . . . . . at ngayon ang sandali ng pagbabago.
Gaya ng manlalakbay
. . . . . . . . na naghahanap ng tubig,
. . . . . . . . . . . .naghahayag ng malungkot na karanasan,
. . . . . . . . ang kaniyang tigang na puso’y umaasam
. . . . . . . . . . . . . .sa kalinga ng makapangyarihang Sobyet.
Ang katatagan ng gahum ng Sobyet
. . . . . . . . . . . . ay masaganang piging
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . para sa matatapang ang loob.
Si Igan-Berdy ay tanyag
. . . . . . . .  . . . . na tagapagkampanya, at hindi alipin.
“Ang tuwid kong mga bala
. . . . . . . . ay umulan sa rabaw ng lupain.
Biniyak ko ang katawan ng mga kaaway
. . . . . . . . . . . . . . mulang ulo hanggang bayag.
Ibinahagi ko nang patas sa aking mga tauhan
. . . . . . . . ang yaman ng inyong bukirin.
Binitay ko ang gurong walang dinidiyos
. . . . . . . . . . . . dahil sa pagtangging magsabi ng Amen.
Dumadaloy sa aking mga ugat
. . . . . . . . ang alingawngaw ng tagumpay sa digma.
Kaya mahigpit na makipagkamay at makipagkasundo
. . . . . . . . . . . . . na handog ni Igan-Berdy!”
Ngunit ang aming bihasang komandante
. . . . . . . . . . . . . . . . ay ganap na nakabawi.
Sa tulong ng isang interpreter
. . . . . . . . ay marahan niyang sinimulang magsiyasat.
At isang babae ang lumabas sa bakuran
. . . . . . . . at naghain ng kanin
. . . . . . . . . . . . . . . . na nasa mangkok. . .
Maingat siyang inasinta
. . . . . . . . ng aming nakayukong drayber ng traktora.
Kailangan nitong iwasang mabiso
. . . . . . . . mula sa sinag ng araw,
. . . . . . . . . . . sa dumadalaw na antok,
. . . . . . . . . . . . . . . . at sa lumalaganap na usok.
Kailangan niyang subaybayan ang bawat galaw
. . . . . . . . ng leeg ng bandidong mahusay magwika.
Bahagyang tumiklop ang leeg
. . . . . . . . . . . . . . . . bago muling umunat.
Walang latoy na pumitlag ang dugo
. . . . . . . . sa ilalim ng maitim na balát.
At ang drayber ng traktora ay pumalatak,
. . . . . . . . matatag
. . . . . . . . . . . . . . . . gaya ng kapalaran:
Wala siyang nasilayang mortal na kapuwa
. . . . . . . . bagkus isang bola ng poot.
Para sa lahat ng ani na kaniyang sinalanta,
. . . . para sa mga guho at  pagkawasak,
. . . . . . . . .waring isa lamang munting ganting kasiya-siya
. . . . . . . . . . . . . . . . . .  . . . ang leeg
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .. . . . . . . . ni Igan-Berdy.

 

Mga Tala

[1] Ang orihinal na pamagat sa wikang Ruso ay “Basmach.” Ang mga Basmachi ay mga pangkat ng kontra-Boshevik na bandido sa gitnang Asya noong panahon ng Digmaang Sibil.
[2] Si Igan-Berdy ay isang makasaysayang tao.
[3] Ang kabundukan at tagaytay ng Gissar ay matatagpuan sa gitnang Asya, hilaga ng Dushanbe sa Turkmenistan.

Lambak ng Patay, ni Sorley Maclean

salin ng mga tula ni Somhairle MacGill-Ean [Sorley Maclean]
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Kalbaryo

Ang aking paningin ay wala sa kalbaryo
o kaya’y sa Pinagpalang Bethlehem,
bagkus sa mabantot na nayon ng Glasgow,
na ang buhay ay naaagnas habang lumalaki;
at sa isang silid sa Edinburgh,
ang silid ng karukhaan at pagdurusa,
na ang maysakit na sanggol
ay nag-iihit at alumpihit hanggang mamatay.

Lambak ng Patay

Winika ng Nazi o iba na ibinalik ng Fuehrer sa Alemang Kalalakihan  ang ‘karapatan at ligayang mamatay sa pakikidigma.’

Nakaupo nang walang tinag sa Lambak ng Patay
sa ibaba ng Tagaytay Ruweisat
ang batang nakatakip ang buhok sa kaniyang pisngi
at nagsaabuhing marungis na mukha;

Nabatid ko ang karapatan at ligaya
na natamo niya mula sa kaniyang Fuehrer,
sa pagsubsob sa larangan ng pagpatay
upang hindi na muling bumangon;

sa ringal at sa kasikatan
na taglay niya, hindi nag-iisa,
bagaman siya ang pinakakaawa-awang makita
sa laspag na lambak

na nilalangaw ang mga abuhing bangkay
sa bundok ng buhanging
makutim na dilaw at hitik sa mga basura
at pira-pirasong bagay mula sa sagupaan.

Ang bata ba ay kasama sa pangkat
na umabuso sa mga Hudyo
at Komunista, o nasa higit na malaking
pangkat nilang

tumututol na mahimok, mula sa simula
ng mga salinlahi, sa paglilitis
at baliw na deliryo ng bawat digmaan
para sa kapakanan ng kanilang mga pinuno?

Tatlong Tula ni James Joyce

Salin ng mga tula ni James Joyce
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

SIMOY NG MAYO

Simoy ng Mayo’y sayaw sa dagat,
Sayaw paikot, galak na galak
Kulot sa kulot, habang sa tuktok
Bula’y pahiyas na isusuot.
Sa arkong pilak ng himpapawid,
Ikaw ba, mahal, itong nabatid?
Aba mo ngani, kay-lungkot nito
Paghihip niyong simoy ng Mayo!
Nang lumayo ka’y niyak ang mundo!

DINIG KO ANG HUKBONG PALUSOB SA LARANG

Dinig ko ang hukbong palusob sa larang
At singhal kabayong may ulap sa tuhod:
Itim at maangas ang baluti’t sakay
Ang mga awrigang ang renda’y may poot.

At sisigaw sila sa wika ng digma
Na bangungot ko ang mga halakhak.
At sa panaginip, ang apoy ng diwa’y
Papanday sa pusong maso ang katumbas.

Lungti yaong buhok nang sila’y dumating,
Maingay sa baybay ang pananagumpay.
Mahal, wala ka bang bait at panimdim?
Sinta ko, sinta ko, bakit ka lumisan?

NARIRINIG KO SA BUONG ARAW ANG SALUYSOY

Naririnig ko sa buong araw ang saluysoy
Na umuungol
Matamlay, gaya ng kanaway na lumilipad
Nang nag-iisa
At nakikinig sa monotonong pagpalahaw
nitong tubigan.

Kay-lamig ng hihip ng abong-simoy saanman
ako dumako.
Naririnig ko ang ingay ng laksang tubigan
Sa may ibaba.
Buong araw at gabi, dinig ko’y mga along
Pabalik-balik.

Batanes, Kuha ni Lita Asis-Nero.

Batanes, kuha ni Lita Asis-Nero. 2010.

Digmaan ni Arthur Rimbaud

salin ng tulang tuluyang “Guerre” ni Arthur Rimbaud, at mula sa Poesies Completes (1895) na may pambungad ni Paul Verlaine
salin sa Filipino mula sa orihinal na Pranses ni Roberto T. Añonuevo

Digmaan

Yamang bata, may tiyak na kalawakang nagpapatalas ng aking paningin: lahat ng katangian nito’y sumasalamin sa aking pagmumukha. Napupukaw ang kababalaghan. Sa ngayon, ang eternal na pagbabagong tono ng sandali at ang matematika ng kawalang-hanggan ay humahatak sa akin tungo sa mundong ito na nakakatagpo ko ang bawat kapuri-puring pambayan, iginagalang ng kakatwang musmos at kahanga-hangang pagmamahal. Napanaginip ko ang digmaan, ang digmaan ng kanan at ng lakas, ang digmaan ng di-inaasahang lohika.

Payak lamang iyon, gaya ng parirala sa musika.