Wakas ng Kapayapaan

Inilalantad ng digmaan sa Gaza ang maraming pananaw. At kabilang sa pananaw na ito ay ang pangyayaring ang digmaan ay hindi bakbakan ng dalawang panig lamang. Marami ang karamay at nadadamay, at kung minsan, nakikisawsaw, na parang ang digmaan ay tadhanang hindi maiiwasan. O kaya’y laro ng mga paslit, kung hindi man kulang sa bait.

♦ ♦ ♦

Walang masama kung marami ang pananaw. Ang tama sa isang panig ay maaaring mali sa kabilang panig. Kung susundin ang ganitong relatibong pananaw, dapat pag-usapan din ang parehas na salalayan ng pangangatwiran, at kung saan maaaring magsalubong ang dalawang panig. Subalit maaaring hindi ito matagpuan, dahil ano pa ang silbi ng kapangyarihan kung mabibigong gamitin?

♦ ♦ ♦

Tuwing sumasahimpapawid ang Al Jazeera English ay napapatikhim marahil ang Israel. Kahit ipinagbawal ang mga peryodista sa Gaza ay nakapagtatakang nakapuwesto nang maagap ang nasabing telebisyon network. Maituturing na ang Al Jazeera English na kalahok sa digmaan, at puwedeng patamaan ng misil ng Israel upang maipinid ang bibig, ang mata, at ang tainga nito sa lagim na nalalasap ng mga Palestino.

♦ ♦ ♦

Animo’y loro lamang ang mga telebisyon network dito sa Filipinas kapag pinag-usapan ang digmaan sa Gaza. At ang ibinabalita nito’y kaantas ng kasalatan ng impormasyon ng gaya ng BBC, CNN, Fox News, at ibang balita sa kable.

Magigiba na ang mga gobyerno sa iba’t ibang bansa dahil sa mga demostrasyon para sa Gaza, ngunit ang Filipinas ay nahuhuli sa kangkungan.

♦ ♦ ♦

Walang sinasanto ang digmaan, at bakit iisipin ang patas na bakbakan, wika nga, kung ang isang panig ay bato at salita ang ipinupukol samantalang ang kabilang panig ay tone-toneladang bomba’t lason? Madaling palusot ang pagtatanggol sa sarili, kahit ang digmaan ay sinimulan ng isang panig, at pumapalag ang kabilang panig dahil sa nawawari nitong pananakop.

Ngunit paniniwalaan pa rin natin ito.

Mananalig tayo sa panuntunan ng klasikong digmaan, na waring ang digmaan ngayon ay kawangis ng digmaan noon, at ang nabago lamang ay mga pangalan, paniniwala, at pamunuan.

♦ ♦ ♦

Ituring man ang digmaan na isang makapangyarihang diyos, ang diyos na ito ay palalayasin at itataboy ng mga bayan. At ang diyos ay mahuhubdan ng katangiang dibino’t mistikal para magpalaboy-laboy sa iba’t ibang lupaing naghahanap ng kanilang bagong panginoon.

♦ ♦ ♦

Sa Filipinas, karaniwan ang tubig, at tila bukal ito na walang pagkasaid. Tuwing ibinabalita ang Gaza na walang suplay ng tubig, koryente, pagkain, at gamot ay saka pa lamang pahahalagahan ng iba ang pagmumumog o paghuhugas ng puwit, ang pagtitipid ng uling at gaas, ang pagtitipon ng mumo at paghigop ng sabaw, at ang pananalig sa halamang-ugat at himala ng Maykapal.

♦ ♦ ♦

Minamadali kahit ang kapayapaan. Ang nakapagtataka’y nakikita ng malalayong bansa ang nagaganap sa Gaza, samantalang ang mga nasyong Arabe ay nagtatalo kahit sa pook na pagpupulungan. Ito marahil ang uri ng pagkakaisa na sinusungitan ng mga Nasrallah, Chavez, at Bin Laden bagaman hindi sila maikakahon sa isang kaurian lamang.

♦ ♦ ♦

Maaaring unahan ng Israel ang pakana ng Egypt hinggil sa tigil-putukan. Maaaring ihinto nang pansamantala ng Israel ang pambobomba at pananalakay nito sa sibilyang populasyon ng Gaza. Parang bulang naglaho ang Hamas, at ang bakbakan ay higit na maingay sa himpapawid kaysa sa nasasagap ng tainga ng lupa.

At malapit na ang halalan sa Israel o ang inagurasyon ng pagkapangulo ni Barack Obama. Hindi kaya senyales ang mga ito ng bagong digmaan sa politika?

♦ ♦ ♦

Marahil dapat nang palitan ang daglat na UN (United Nations). Ang UN ay dapat maging DN, para sa Disunited Nations, dahil ang mga nasyong ito ay kayang libakin ng Israel at Estados Unidos. At ang Security Council ay dapat maging Insecurity Council, dahil walang katiyakan ang mga bansa maliban sa mga bansang may hawak ng mga sandatang pamuksa.

♦ ♦ ♦

Advertisements

Talasalitaan ng Digmaan sa Gaza

Makabubuo ng mahabang talasalitaan hinggil sa nagaganap na digmaan sa Gaza at ang mga lahok dito ay malimit mababasa sa mga pahayagang palimbag at elektroniko. Ang mga lahok ay maaaring nakukulayan ng propaganda sa isang panig, na ang layunin ay kumbinsihin ang malaking populasyon na maniwala sa madugong operasyon ng Israel laban sa mga Palestino. Heto ang ilan sa mga salitang maaaring maging Salita ng Taon ngayong 2009, na inilatag sa bisa ng lakas ng alpabeto ng karahasan:

airstrikes [Ing] png: asintadong pambobomba at pagpapatumba sa kapuwa kawal at sibilyang populasyon ng Palestino sa Gaza, alinsunod sa pahayag ng Israel.

all out war [Ing]: walang pakundangang digmaan para turuan ng maluwalhating kapayapaan ang mga Palestino, at singkahulugan ng “Bakbakan na!”

Apache Helicopter [Mil] 1: hango mula sa tribung Indian sa Estados Unidos, ito ay taguri sa helikopter na kayang magtaglay ng misil, bomba, at masinggan para lipulin ang malaking populasyon ng sibilyan 2: metalikong ibong mandaragit na tinitirador o pinupukol ng bato ng mga batang Palestino ngunit hindi kayang patamaan.

calculated risk [Ing]: masining na pagsasabi ng pinsala at pagpatay sa mga sibilyang Palestino na pawang nadamay sa digmaan ng Israel at Hamas.

carnage [Ing]: tahimik at siyentipikong pagpaslang sa mga bata, babae, at matandang Palestino, alinsunod sa mabuting halimbawa ng pagsalakay ng IDF.

cease-fire [Ing]: pangarap na paghinto sa anumang pakikidigma, at reserbado para sa Israel at Estados Unidos lamang.

cluster bombs [Ing]: malaking itlog na metal na nagtataglay ng maliliit na itlog, at ginagamit sa kahanga-hangang pagbalda sa mga sibilyan, terorista, at sinumang kamukha ng mga kawal ng Hamas.

disproportionate attacks [Ing]: tayutay sa pamamaslang at pagwasak ng Israel sa buong Gaza at Lebanon, at naglalayong ikubli ang malawakang henosidyo ng Israel sa mga lupaing sinakop nito sa ngalan ng pambansang seguridad.

economic blockade [Ing]: matimping pagsasabi ng “Bawal pumasok dito!” o “Hanggang diyan ka lang, gago!” at nagsasaad ng banayad na pagkakait ng pagkain, yaman, gamot, at iba pang mahahalagang bagay na kailangan sa pang-araw-araw na buhay ng mga Palestino, alinsunod sa dikta ng Israel at Estados Unidos.

F-16 [Mil]: sasakyang panghihimpapawid na idinisenyo ng Estados Unidos para gamitin ng Israel na masigasig na lumilipol sa populasyong Palestino, at nagsisilbing taliba sa kapayapaan ng Israel.

Gaza, Gaza Strip [Heo]: pahabang lupain na ginawang malaking bilangguan ng Israel para sa mga itinuturing nitong hayop na Palestino, at kanugnog ng Egypt at Lebanon.

Gaza Forum [Png]: pook ng tsismisan sa cyberspace hinggil sa digmaan sa Gaza, at sentro ng balita, propaganda, at opinyon ng kapuwa Israel at Hamas.

genocide [henosidyo sa Fil.] png: masinop at pinagplanuhang paglipol sa malaking populasyon ng mga Palestino sa Gaza upang ipagtanggol ang seguridad ng Israel.

Hamas [Ara] 1: pangkat ng mga pesteng terorista, alinsunod sa pananaw ng Israel, ngunit makabayang pangkat na Palestino na naglalayong palayain ang mga Palestino sa pananakop ng Israel, alinsunod sa pananaw ng maghihimagsik 2: kalabang mortal ng Israel at hukbong sandatahan nito.

IDF png 1: daglat ng Israeli Defense Forces, na malimit akalaing International Death Forces, ito ang propesyonal na sandatahang lakas ng Israel na handang durugin o digmain ang alinmang nasyon o estadong tutol sa pag-iral ng Hudyong estado ng Israel 2: mapanakop na tropang Israeli sa Gaza, at kalabang mortal ng Hamas.

Israel’s insanity [Ing] 1: kabaliwan ng Israel, ayon kay Megan G. Kennedy, na tumutukoy sa labis na pagkasangkapan sa mga sandatang pandigma upang makamit ang pansariling kapayapaan 2: pagkasira ng bait dahil sa pagkabigong malupig ang Hamas sa kabila ng pagtataglay ng sopistikadong kasangkapang pandigma.

massacre [masaker sa Fil.] png: masining na paglipol sa malaking populasyon ng mga Palestino sa Gaza sa pamamagitan ng sopistikadong sandata, gaya ng bomba, artilyeriya, baril, tangke, helikopter, eroplano, at iba pang kaugnay na uri.

Operation Cast Lead [Ing]: matalinghagang taguri sa pananakop at digmaang inihasik ng Israel sa Gaza, na ang layon ay tirisin ang mga mala-kutong kawal ng Hamas, at ibinunsod noong 27 Disyembre 2008, para sa kapakanan umano ng madlang Palestino at sa ganap na seguridad ng Israel.

self-defense [Ing]: pagpatay sa kalaban bago ito makauna sa iyo, at siyang katwiran ng Israel at Estados Unidos upang mapangalagaan ang seguridad. Ang karapatan o obligasyon ng pagtatanggol sa sarili ay reserbado lamang sa naturang mga bansa.

Tactical missile [Mil]: masining na taguri sa misil na pinasisirit mula sa lupa, himpapawid, o tubigan, at may kakayahang lumipol ng malaking populasyon at wasakin ang mga gusali, tulay, kuweba, at iba pang katulad para pangalagaan ang interes ng Israel at Estados Unidos sa rehiyong Arabe.

terrorist [terorista sa Fil.]1: mga Palestinong nagpapaulan ng raket tungo sa Israel, bukod sa mga tao na handang magpakamatay makamit lamang ng mga Palestino ang kalayaan at kasarinlan sa lupang sinilangan 2: mamamayang Palestino at lahat ng kaugnay ng pagkamamamayan nito.

war crimes [Ing] png: kathang-isip na krimen na paglabag sa mga patakaran ng pakikidigma, alinsunod sa itinatakda ng United Nations, at siyang malimit sinusunod ng Israel upang ikubli ang malikhaing panunupil nito sa Gaza.

white phosphorous munitions [Ing] png: bulaklak ng dila sa pulbos na pampaputi sa kutis ng mga Palestino, bukod sa panunog, pambulag at pampahika, at ginagamit upang lapnusin ang kanilang layong lumaban sa hukbong Israeli.

Marami pang salita ang mag-aagawan para maging Salita ng Taon 2009, at hintayin natin ang iba pang darating. Ilan lamang ang binanggit dito na malimit sambitin sa digmaan sa Gaza, at kataka-takang hindi napagbubulayan nang maigi ng mga tao. Kung huhubaran ng mga tayutay, talinghaga, at pahiwatig ang mga salita’y payak lamang naman ang ibig sabihin ng lahat: Ang digmaan ay nakamamatay, at kailangang iwaksi nang ganap sa ating isip at buhay.

Tampok na Tula at Video
Heto ang isang tula na nilapatan ng video, na bagaman walang tiyak na pangalan ay maaaring pagbulayan.

Henosidyo sa Gaza at Pananahimik ng Daigdig

Nililipol ng Israel ang mga Palestino sa ngalan ng pagsupil sa Hamas, ngunit nananatiling tahimik ang gobyernong Filipinas, gaya ng nakatutulig na pananahimik ni Pang. Barack Obama. Nang atakihin ang Mumbai, halos magkoro ang pahayag ng mga pinuno at pangulo ng iba’t ibang nasyon o bansang pumapanig sa India. Ngayon, dinudurog ng Israel ang Gaza subalit parang mga duwag na aso ang mga pinuno ng sandaigdigan sa pagtuligsa sa mabalasik na patakaran ng Israel laban sa mga Palestino.

Bumabaha ng dugo sa Gaza at nakatutuliro ang pagbabantulot ng United Nations na kondenahin ang Israel. Kinukubkob, kinukulong, at kinakatay na tila hayop ang mga Palestino at mabibilang sa kamay ang pumapalag sa gayong karima-rimarim na patakaran ng Israel. Hinahanggahan ng Israel ang tubigan, lupain, at himpapawid ng Gaza, at sino ang hindi papalag sa ganitong kalagayan? Bawat gusali, masjid, bahayan, paaralan, ospital, at palengke ay pinaghihinalaang kuta ng mga rebelde, at mahaba ang litanya ng palusot para gibain, paputukan, at bombahin ang lahat ng ito. Ang pagpapahirap ng Israel laban sa mga Palestino ay maituturing na pandaigdigang krimen sa sukdulang antas, mulang pagputol sa suplay ng tubig, koryente, at pagkain hanggang pagpigil sa paglalakbay, pagpapahayag, at paglago ng mga mamamayang Palestino.

Bakit nagbubulag-bulagan ang daigdig, kasama na ang gobyerno ng Filipinas, sa kahayupan ng Israel? Kasuklam-suklam ang patakarang pampolitika ng administrasyon ni Pang. George W. Bush na tagapag-aruga ng Israel, at kung ito ang ipagpapatuloy ni Pang. Obama ay isang masaklap na tadhana. Si Bush ay dapat ding ibilang na kasapakat sa krimeng pandigmaan ng Israel, at hindi ako magtataka kung balang araw ay sasampahan din siya ng kaso ng paglipol sa laksa-laksang Palestino, Afghan, Iraqi, Lebanes at ibang mamamayan ng daigdig na pinatay ng mababalasik na sandata at bomba na gawa ng mga Amerikano.

Maaaring ang digmaan sa Gaza ang simula ng bagong Digmaang Pandaigdig. At ang digmaang ito ay maaaring magsimula kapag kumilos ang mga mandirigma ng daigdig at bumanat sa Israel. Ngayon pa lamang, ang digmaan ay nagaganap sa cyberspace, mulang network panlipunan hanggang network ng pamamahayag. Maaaring udyok ng politika ang paglusob ng Israel sa Gaza, dahil malapit na ang halalan sa Israel. Ano’t anuman, hindi palusot ang Hamas sa kabuktutan ng Israel. Kailangang managot ang Israel sa malawakang pinsala at henosidyo sa Gaza. Kung paniniwalaan ang pahayag ni Khalid Mish’al, mawawasak ng Israel ang lahat sa Gaza ngunit hindi madudurog ang loob ng pakikihamok at hindi susuko ang mga Palestino sa paglipol at pananakop na pawang isinasagawa ng Israel.

Tampok na tula ng batang Palestino
Heto ang isang tula na binigkas ng batang babaeng Palestino, at kapag hindi nadurog ang inyong puso sa video na ito, ay wala na akong magagawa sa inyong abang kalagayan.