Takipsilim, ni Jules Laforge

Salin ng “Crepuscule,” ni Jules Laforgue ng Uruguay/France
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Takipsilim

Takipsilim.  .  .  Mula sa mga bahay na dinaraanan ay nalalanghap ko ang inilulutong pagkain at nauulinig ang kalantog ng mga pinggan. Naghahanda ang mga tao na maghapunan at pagdaka’y matulog o tumungo sa teatro.  .  .  Ay, matagal ko nang ginawang bato ang búhay laban sa mga luha; káya kong maging kapuri-puring duwag ngayon sa harap ng mga bituin!

At lahat ng ito’y walang katapusan, walang wakas.

Ang mga pagál na kabayo’y hinihila ang mabibigat na kariton sa kahabaan ng mga kalye—gumagala ang mga babae—binabati ng ngiti ng mga lalaki ang isa’t isa.  .  . at umiinog ang mundo.

Hápon.

Kalahati ng mundo’y sinisinagan ng araw, at ang kalahati’y maitim at may batik ng apoy, gas, resina, o alab ng kandila.  .  .  Sa isang pook, nagbabakbakan ang mga tao, at may mga masaker; sa kabilang panig, may pagbitay, at sa isa pa, nakawán.  .  .  Sa ibaba, natutulog ang mga tao, namamatáy.  .  .  ang mga itim na láso ng paghahatid sa paglilibing ay nagwawakas sa mga punong teho. . . walang hanggan. At sa lahat ng itong pasan-pasan, paanong nakaiinog pa na simbilis ng lintik ang dambuhalang mundo sa eternal na espasyo?

Payak, ni Marie-Claire Bancquart

Salin ng “Simple,” ni Marie-Claire Bancquart ng France
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Payak

Nilalang banig ng mga ibon at langit,
ang punò ay niyugyog ng ating mga anino.

Ang katál na bulóng ng saplot
ay sagot sa mga dinaganang damo.

Lumago ang matamis na mansanas
at ang pangarap ng mga ulap
ay higit na mabagal sa tubig.

Mga katawan natin ang lulukob
sa mga ugat ng lupa.

Walang pahabol na sandali ng búhay
ang muling hahalili sa ayos ng mga halaman.

Pagtakas, ni Paul Éluard

Salin ng “Fuir,” ni Paul Éluard (Eugène Émile Paul Grindel) ng France
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Pagtakas

Ang maliksing gagambang
May mga kamay at paa ng sindak
Ay naririto.

Ang gagamba,
Na panatag sa timbang nito,
Ay walang tinag,
Gaya ng patitis sa panghulog-pisi.

At kapag ito’y tumalilis,
Nilalagot ang lahat ng bagting,
Pagtugis ito tungo sa kawalan
Na mantakin mo,

Lahat ng maiwan ay wasak.

Gaya ng Liwanag, ni Jaime Saenz

Salin ng “Como una luz,” ni Jaime Saenz ng Bolivia
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Gaya ng Liwanag

Sa oras ng paghihingalo ng bituin,
tititigan ko ang langit na kumukutitap sa piling mo.
Tahimik at gaya ng liwanag
ang hinihimlayan ng linaw ng paglimot
sa aking landas.
Ibinabalik ako ng hininga mo sa tiyaga at lungkot ng lupa.
Huwag nang pahirapin ang sarili sa pagtatakipsilim—
Hayaang makita ko sa kabilang panig mo
kung ano pa ang natitirang mamamatay para sa akin.

Sa bayan ng patay, ni Habib Tengour

Salin ng “Au pays des morts (extraits),” ni Habib Tengour ng Algeria
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Sa bayan ng patay (mga hango)

Tiresias: Bakit, o sawimpalad, iiwan ang liwanag, at lilisan upang makita
ang patay sa malupit na pook na ito?

Mga Anino 1

Lahat ng patay na ito

sino sa atin ang uusisa sa kanila

kailangan ba ng masaker
at mga luha
nang makita ang daan sa kailalimang babakasin para sa atin

maliban kung ang habagat na pumupunit sa atin
ang magpapalusaw sa ating bait

sa yugtong wala tayong pakialaman hinggil sa pagtatagpo

Mga Anino 2

Lahat ng patay na ito
aling pangalan ang tatawagin papasok sa bilog

nakaunat ang mga kamay sa dasal ng paghihiwalay
gayong nagbabantulot

hindi na tayo humahagulgol gaya ng nakagawian

kayraming tao ang namamatay bawat araw
kaya tumatanggi
ang ating mga puso na magdalamhati

ito ba ang pagbabanyuhay

Mga Anino 3

Lahat ng patay na ito
na hindi natin nakikita
kapalaran ba nila ang mamatay

mga babae bata kabataan matanda at sundalo
marami ang tulad ng kawawang Alpénor
na nabigong mapanatili ang balanse

mga peryodiko’y binibigyan minsan sila ng pitak
sa kabila ng sensura

sinasabing marami sila kaya nililimot natin

Mga Anino 10

Lahat ng patay na ito
na marahang tumatakas sa kanilang buhay
ano ang inihandog natin sa kanila sa panahong ito
nahuhubad ang mga salita upang isilang na tula
mga salitang pinigil ng panghihinayang o ibinitin
ng sindak sa harap ng ating paningin
noong unang panahon pa man gaya sa kawikaan
ang mga salitang ginagamit ay lumalabo sa atin
tatanungin minsan natin ang sarili hinggil sa pagdiriwang
ang ningning nito’y bigong sinagan ang kakatwang mithi sa gunita

Paghahanap sa Panulaan, ni Carlos Drummond de Andrade

Salin ng “Procura da poesia,” ni Carlos Drummond de Andrade                  ng Brazil
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Paghahanap sa Panulaan

Huwag sumulat ng tula hinggil sa mga pangyayari.
Walang isinisilang o namamatay sa harap ng panulaan.
Sa tabi nito, ang búhay ay estatikong araw
na salát sa init o liwanag.
Hindi mahalaga ang pagkakaibigan, kaarawan, insidente.
Huwag sumulat ng tula na may katawan,
ang lawas na ekselente, kompleto, at komportable’y
sumasalungat sa pagbuhos na liriko.
Ang iyong ngitngit, ang iyong ngiwî ng kaluguran o kirot
sa dilim ay walang saysay.
Itago ang iyong mga sentimyento,
na pasikot-sikot at nagsasamantala ng kalabuan.
Anumang iniisip o nadarama mo ay hindi pa tula.

Huwag umawit ukol sa lungsod mo; hayaan itong mag-isa.
Ang awit ay hindi andar ng makina o ang lihim ng mga bahay.
Hindi ito musikang nagdaraan, o ingay ng dagat sa mga kalye
na umiiwas sa hanggahan ng bulâ.
Ang awit ay hindi kalikasan
o mga tao sa kapisanan.
Walang saysay sa tula ang ulan at gabi, ang pagod at pag-asa.
Ang panulaan (na mabibigong mahugot sa mga bagay)
ay lumalampas sa subheto at obheto.

Huwag maging dramatiko, huwag manambitan,
huwag magtanong, huwag maglustay ng oras sa pagsisinungaling.
Huwag mainis.
Ang yate mong garing, ang diyamante mong sapatos,
ang mga mazurka mo’t panlalait, ang mga kalansay ng pamilya
ay walang saysay lahat, at naglalaho sa kurbada ng panahon.

Huwag isalaysay
ang malungkot mo’t inilibing na panahon ng kabataan.
Huwag mangatal sa pagitan ng salamin
at naglalahong alaala.
Anumang kumupas ay hindi tula.
Anumang mabasag ay hindi kristal.

Pumasok sa kaharian ng mga salita na waring bingi ka.
Naroroon ang mga tula na ibig na maisulat.
Natutulog ang mga ito ngunit huwag masiraan ng loob,
sariwa at panatag ang mga rabaw nitong wala ni biyak.
Pipi at nag-iisa, hawig yaon sa estado ng diksiyonaryo.

Mamuhay sa piling ng mga tula bago sulatin iyon.
Kung malabo, magtiyaga. Kung nakasasakít, kumalma.
Maghintay hangga’t maging ganap ang bawat isa
at magwasak nang may kapangyarihan ng mga salita
at nang may kapangyarihan ng pananahimik.
Huwag pilitin ang mga tula na lumayo sa limbo.
Huwag pulutin ang mga tula mula sa sahig.
Huwag purihin ang mga tula. Tanggapin ang mga ito
gaya sa pangwakas at tiyak nitong anyong
siksik na siksik sa espasyo.

Lumapit at pagnilayan ang mga salita.
Sa bawat mukha
na may libong lihim na mukha ng iba pang mukha,
at ni walang pakialam anuman ang iyong maging tugon,
mahina man o malakas, ang bawat isa’y nagtatanong:
Dala mo ba ang susi?

Pansinin:
Nagkakanlong sa magdamag,
sa mga yungib ng melodiya at diwain, ang mga salita.
Mamasâ-masâ pa’t kagampan sa pagtulog, ito’y
umaagos sa masalimuot na ilog at nababago sa paghamak.

Eternal at Ennui, ni Giuseppe Ungaretti

Salin ng dalawang tula ni Giuseppe Ungaretti ng Italy
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Eternal

Sa pagitan ng bulaklak na pinitas at ng isa pang ibinigay
ay ang di-maihayag-hayag na kawalan.

Ennui

Makararaos kahit ang gabing ito

sa gumagalang pag-iisa
ng patayon-tayong anino ng mga kawad-tren
sa mahalumigmig na aspalto.

Pinanood ko ang mga ulo ng mga tsuper
na lupaypay
at himbing na himbing.

Pinggan at Kulisap, ni Frances Brent

Salin ng “Plate and Insect,” ni Frances Brent ng USA
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Pinggan at Kulisap

Usok mula sa sinaing ng kawalan
na pumapalibot sa hungkag na pinggan ang gutom,
at ang kulisap ay hugis butong pakwan,

pagdaka’y pawang magiging singaw.

Ang kapanatagan ko’y
nakasalalay sa di-nakikitang panimbang, malayang
lumilipat sa gitna ng inmakuladang platong paikot

at bumabalik sa maliit, itim na mantsang batik-batik
para sa mga binti, sa pagitan ng habilog
na iginuhit sa papel at ng makutim na sanaw

ng munting Buddha na tiwarik ang anyong
isang ipis, at sa porselana nitong pugad
ay naroon ang tumpok ng sinuklay na buhok,

at ang isinaharayang bigat ng balighong mangkok
ng Tsino ay ang bibig ng Diyos
at alimuom sa bundat na tiyan.

Nabubuhay ako sa dalawang bagay,
ang pagkabato ng bukás at ang isa pa’y
siksik sa ginto,

ang kaganapan
at ang batong-ilog.
Nalusaw ako sa ulap ng hiláw na gatas.

Ang Patay na Bata, ni Pier Paolo Pasolini

Salin ng “Il nini muàrt,” ni Pier Paolo Pasolini ng Italy
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Ang Patáy na Batà

Maningníng ang gabî’t umaápaw
ang bangbáng, isang babáeng kilík
ang anák ang naglandás sa búkid.
Nagugunitâ kitá, Nárciso; ikáw ang kúlay
ng magdamág nang umálingawngáw
sa pagdádalámhatì ang batingáw.

Nagsisisi ako, ni Eugenio Montale

Salin ng “Provo rimorso,” ni Eugenio Montale ng Italy
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Nagsisisi ako

Nagsisisi ako dahil pinisâ ko
ang lamok sa dingding,
ang langgam sa sahig.
Nagsisisi ako dahil suot ang itim na damit
para sa pagtitipon o kaya’y pagsalubong.

Nagsisisi ako para sa lahat, kahit para sa aliping
nagpayo kung ano ang dapat gawin ko sa buhay,
para sa pulubing pinagkakaitan ko ng limos,
para sa walang bait na tagapangulo
sa konseho ng administrasyon.