Rosas, Toro, at Gabi, ni Zakariyya Mohammed

salin ng “The Rose and the Bull” at “Night,” ni Zakariyya Mohammed ng Palestine.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Rosas at Toro

Itim ang rosas kapag gabi

Sa gabi, ang torong itim
ay lumilipad palayo sa rosas
Itinutusok nito sa balát
ang dalawang sungay na pilak

Itim ang rosas kapag gabi
Tumutulo sa mga sungay nito
ang dugong lumigwak
mula sa kawawang nagdaraan

Sa gabi, ang rosas ay itim

Ngunit kapag may araw,
ang itim na toro ng rosas
ay isa lamang aninong
nakabalatay para tambangan

Kayâ mag-ingat
kapag pumitas ng rosas
Mag-ingat

Magdala ng patalim
nang malapit sa puso
upang paslangin
ang naturang toro

na nakahimlay
nang buong araw
at nakatiklop na mga talulot
sa pinakapuso ng rosas

* * *

Gabi

Pinaaalimbukad ng gabi ang makamandag na bulaklak
Tumatagos iyon sa buong kalangitan
gaya ng tinturang humalo sa tubig

Pinabubuka ng magdamag ang bulaklak nito
para sa mga solitaryong hindi makatulog
na nangadarapa sa bawat paghakbang

Bumabálot sa lungsod ang gabi
tulad ng mga walang bahay na tao na lumalabas
mula sa masisikip na pasilyo at silong

Pinabubukad ng gabi ang makamandag nitong bulaklak
habang ang sindak ay gumugulong sa hagdan
gaya ng pakwan
Digmaan

ang digmaan ay nasa panginorin, itaga mo sa bato
Kumukulo ang gulo

Inalagaan ko ang aking mga bangungot
at pinalago gaya ng mga ulap

Mula sa balabal ng karimlan
ay nakararating ang pabatid—

mga tsismis ng mga mandaragit at eroplano
metalikong isda at artilyeriya

Pinatibay ko ang aking moog
na gumuguho sa aking harapan

Napipinto sa amin ang sakuna
ng mga bato, tinik, at wasak na lupain.

Tanging ang hindi matitinag na araw
ang nakaaalam kung gaano katagal

kung gaano karahas, kung gaano kalupit
ang aming magiging digmaan

Tanging ang araw
ang makapagsasabi

kung paanong ang lagablab ng apoy
ay nakasusunog sa gilid ng kalawakan

Advertisements

Talasalitaan ng Digmaan sa Gaza

Makabubuo ng mahabang talasalitaan hinggil sa nagaganap na digmaan sa Gaza at ang mga lahok dito ay malimit mababasa sa mga pahayagang palimbag at elektroniko. Ang mga lahok ay maaaring nakukulayan ng propaganda sa isang panig, na ang layunin ay kumbinsihin ang malaking populasyon na maniwala sa madugong operasyon ng Israel laban sa mga Palestino. Heto ang ilan sa mga salitang maaaring maging Salita ng Taon ngayong 2009, na inilatag sa bisa ng lakas ng alpabeto ng karahasan:

airstrikes [Ing] png: asintadong pambobomba at pagpapatumba sa kapuwa kawal at sibilyang populasyon ng Palestino sa Gaza, alinsunod sa pahayag ng Israel.

all out war [Ing]: walang pakundangang digmaan para turuan ng maluwalhating kapayapaan ang mga Palestino, at singkahulugan ng “Bakbakan na!”

Apache Helicopter [Mil] 1: hango mula sa tribung Indian sa Estados Unidos, ito ay taguri sa helikopter na kayang magtaglay ng misil, bomba, at masinggan para lipulin ang malaking populasyon ng sibilyan 2: metalikong ibong mandaragit na tinitirador o pinupukol ng bato ng mga batang Palestino ngunit hindi kayang patamaan.

calculated risk [Ing]: masining na pagsasabi ng pinsala at pagpatay sa mga sibilyang Palestino na pawang nadamay sa digmaan ng Israel at Hamas.

carnage [Ing]: tahimik at siyentipikong pagpaslang sa mga bata, babae, at matandang Palestino, alinsunod sa mabuting halimbawa ng pagsalakay ng IDF.

cease-fire [Ing]: pangarap na paghinto sa anumang pakikidigma, at reserbado para sa Israel at Estados Unidos lamang.

cluster bombs [Ing]: malaking itlog na metal na nagtataglay ng maliliit na itlog, at ginagamit sa kahanga-hangang pagbalda sa mga sibilyan, terorista, at sinumang kamukha ng mga kawal ng Hamas.

disproportionate attacks [Ing]: tayutay sa pamamaslang at pagwasak ng Israel sa buong Gaza at Lebanon, at naglalayong ikubli ang malawakang henosidyo ng Israel sa mga lupaing sinakop nito sa ngalan ng pambansang seguridad.

economic blockade [Ing]: matimping pagsasabi ng “Bawal pumasok dito!” o “Hanggang diyan ka lang, gago!” at nagsasaad ng banayad na pagkakait ng pagkain, yaman, gamot, at iba pang mahahalagang bagay na kailangan sa pang-araw-araw na buhay ng mga Palestino, alinsunod sa dikta ng Israel at Estados Unidos.

F-16 [Mil]: sasakyang panghihimpapawid na idinisenyo ng Estados Unidos para gamitin ng Israel na masigasig na lumilipol sa populasyong Palestino, at nagsisilbing taliba sa kapayapaan ng Israel.

Gaza, Gaza Strip [Heo]: pahabang lupain na ginawang malaking bilangguan ng Israel para sa mga itinuturing nitong hayop na Palestino, at kanugnog ng Egypt at Lebanon.

Gaza Forum [Png]: pook ng tsismisan sa cyberspace hinggil sa digmaan sa Gaza, at sentro ng balita, propaganda, at opinyon ng kapuwa Israel at Hamas.

genocide [henosidyo sa Fil.] png: masinop at pinagplanuhang paglipol sa malaking populasyon ng mga Palestino sa Gaza upang ipagtanggol ang seguridad ng Israel.

Hamas [Ara] 1: pangkat ng mga pesteng terorista, alinsunod sa pananaw ng Israel, ngunit makabayang pangkat na Palestino na naglalayong palayain ang mga Palestino sa pananakop ng Israel, alinsunod sa pananaw ng maghihimagsik 2: kalabang mortal ng Israel at hukbong sandatahan nito.

IDF png 1: daglat ng Israeli Defense Forces, na malimit akalaing International Death Forces, ito ang propesyonal na sandatahang lakas ng Israel na handang durugin o digmain ang alinmang nasyon o estadong tutol sa pag-iral ng Hudyong estado ng Israel 2: mapanakop na tropang Israeli sa Gaza, at kalabang mortal ng Hamas.

Israel’s insanity [Ing] 1: kabaliwan ng Israel, ayon kay Megan G. Kennedy, na tumutukoy sa labis na pagkasangkapan sa mga sandatang pandigma upang makamit ang pansariling kapayapaan 2: pagkasira ng bait dahil sa pagkabigong malupig ang Hamas sa kabila ng pagtataglay ng sopistikadong kasangkapang pandigma.

massacre [masaker sa Fil.] png: masining na paglipol sa malaking populasyon ng mga Palestino sa Gaza sa pamamagitan ng sopistikadong sandata, gaya ng bomba, artilyeriya, baril, tangke, helikopter, eroplano, at iba pang kaugnay na uri.

Operation Cast Lead [Ing]: matalinghagang taguri sa pananakop at digmaang inihasik ng Israel sa Gaza, na ang layon ay tirisin ang mga mala-kutong kawal ng Hamas, at ibinunsod noong 27 Disyembre 2008, para sa kapakanan umano ng madlang Palestino at sa ganap na seguridad ng Israel.

self-defense [Ing]: pagpatay sa kalaban bago ito makauna sa iyo, at siyang katwiran ng Israel at Estados Unidos upang mapangalagaan ang seguridad. Ang karapatan o obligasyon ng pagtatanggol sa sarili ay reserbado lamang sa naturang mga bansa.

Tactical missile [Mil]: masining na taguri sa misil na pinasisirit mula sa lupa, himpapawid, o tubigan, at may kakayahang lumipol ng malaking populasyon at wasakin ang mga gusali, tulay, kuweba, at iba pang katulad para pangalagaan ang interes ng Israel at Estados Unidos sa rehiyong Arabe.

terrorist [terorista sa Fil.]1: mga Palestinong nagpapaulan ng raket tungo sa Israel, bukod sa mga tao na handang magpakamatay makamit lamang ng mga Palestino ang kalayaan at kasarinlan sa lupang sinilangan 2: mamamayang Palestino at lahat ng kaugnay ng pagkamamamayan nito.

war crimes [Ing] png: kathang-isip na krimen na paglabag sa mga patakaran ng pakikidigma, alinsunod sa itinatakda ng United Nations, at siyang malimit sinusunod ng Israel upang ikubli ang malikhaing panunupil nito sa Gaza.

white phosphorous munitions [Ing] png: bulaklak ng dila sa pulbos na pampaputi sa kutis ng mga Palestino, bukod sa panunog, pambulag at pampahika, at ginagamit upang lapnusin ang kanilang layong lumaban sa hukbong Israeli.

Marami pang salita ang mag-aagawan para maging Salita ng Taon 2009, at hintayin natin ang iba pang darating. Ilan lamang ang binanggit dito na malimit sambitin sa digmaan sa Gaza, at kataka-takang hindi napagbubulayan nang maigi ng mga tao. Kung huhubaran ng mga tayutay, talinghaga, at pahiwatig ang mga salita’y payak lamang naman ang ibig sabihin ng lahat: Ang digmaan ay nakamamatay, at kailangang iwaksi nang ganap sa ating isip at buhay.

Tampok na Tula at Video
Heto ang isang tula na nilapatan ng video, na bagaman walang tiyak na pangalan ay maaaring pagbulayan.

Henosidyo sa Gaza at Pananahimik ng Daigdig

Nililipol ng Israel ang mga Palestino sa ngalan ng pagsupil sa Hamas, ngunit nananatiling tahimik ang gobyernong Filipinas, gaya ng nakatutulig na pananahimik ni Pang. Barack Obama. Nang atakihin ang Mumbai, halos magkoro ang pahayag ng mga pinuno at pangulo ng iba’t ibang nasyon o bansang pumapanig sa India. Ngayon, dinudurog ng Israel ang Gaza subalit parang mga duwag na aso ang mga pinuno ng sandaigdigan sa pagtuligsa sa mabalasik na patakaran ng Israel laban sa mga Palestino.

Bumabaha ng dugo sa Gaza at nakatutuliro ang pagbabantulot ng United Nations na kondenahin ang Israel. Kinukubkob, kinukulong, at kinakatay na tila hayop ang mga Palestino at mabibilang sa kamay ang pumapalag sa gayong karima-rimarim na patakaran ng Israel. Hinahanggahan ng Israel ang tubigan, lupain, at himpapawid ng Gaza, at sino ang hindi papalag sa ganitong kalagayan? Bawat gusali, masjid, bahayan, paaralan, ospital, at palengke ay pinaghihinalaang kuta ng mga rebelde, at mahaba ang litanya ng palusot para gibain, paputukan, at bombahin ang lahat ng ito. Ang pagpapahirap ng Israel laban sa mga Palestino ay maituturing na pandaigdigang krimen sa sukdulang antas, mulang pagputol sa suplay ng tubig, koryente, at pagkain hanggang pagpigil sa paglalakbay, pagpapahayag, at paglago ng mga mamamayang Palestino.

Bakit nagbubulag-bulagan ang daigdig, kasama na ang gobyerno ng Filipinas, sa kahayupan ng Israel? Kasuklam-suklam ang patakarang pampolitika ng administrasyon ni Pang. George W. Bush na tagapag-aruga ng Israel, at kung ito ang ipagpapatuloy ni Pang. Obama ay isang masaklap na tadhana. Si Bush ay dapat ding ibilang na kasapakat sa krimeng pandigmaan ng Israel, at hindi ako magtataka kung balang araw ay sasampahan din siya ng kaso ng paglipol sa laksa-laksang Palestino, Afghan, Iraqi, Lebanes at ibang mamamayan ng daigdig na pinatay ng mababalasik na sandata at bomba na gawa ng mga Amerikano.

Maaaring ang digmaan sa Gaza ang simula ng bagong Digmaang Pandaigdig. At ang digmaang ito ay maaaring magsimula kapag kumilos ang mga mandirigma ng daigdig at bumanat sa Israel. Ngayon pa lamang, ang digmaan ay nagaganap sa cyberspace, mulang network panlipunan hanggang network ng pamamahayag. Maaaring udyok ng politika ang paglusob ng Israel sa Gaza, dahil malapit na ang halalan sa Israel. Ano’t anuman, hindi palusot ang Hamas sa kabuktutan ng Israel. Kailangang managot ang Israel sa malawakang pinsala at henosidyo sa Gaza. Kung paniniwalaan ang pahayag ni Khalid Mish’al, mawawasak ng Israel ang lahat sa Gaza ngunit hindi madudurog ang loob ng pakikihamok at hindi susuko ang mga Palestino sa paglipol at pananakop na pawang isinasagawa ng Israel.

Tampok na tula ng batang Palestino
Heto ang isang tula na binigkas ng batang babaeng Palestino, at kapag hindi nadurog ang inyong puso sa video na ito, ay wala na akong magagawa sa inyong abang kalagayan.

Katwiran ng Karahasan

Napukaw minsan ang pansin ko sa mga araling panteksbuk na nagtuturo kung paano sumulat ng balita. Maganda itong ehersisyo, ngunit sa aking palagay ay dapat ding tinuturuan ang mga estudyante kung paano sasalain ang impormasyon, at kung paano ibubukod ang propaganda na hitik sa lihis na lohika.

Maihahalimbawa ang nagaganap na sikolohikong digmaan at pambobomba ng Israel sa Gaza, na mula sa nasyong Palestine. Heto ang karaniwang linya ng pangangatwiran kung bakit pinupulbos ng Hudyong estado ng Israel ang Gaza:

(1) Terorista ang Hamas.
(2) Ang Hamas ay mga Palestino.
(3) Samakatwid, terorista ang Palestino.

Ang ganitong linya ng pangangatwiran ay maituturing na mapanlagom at baluktot. Bagaman ang Hamas ay binubuo ng mga mamamayang Palestino, hindi naman lahat ng Palestino ay kabilang sa Hamas. Maaaring sinusuportahan ng masang Palestino ang Hamas dahil posibleng kumakatawan ang nasabing organisasyon sa lunggating kasarinlan ng estadong Palestino. Ngunit ang pagturing na terorista ang lahat ng Palestino at dapat ubusin ang lahi o pawiin sa lupaing ibig angkinin ng Israel ay isang kabulaanan.

Heto ang isa pang aspekto ng digmaang Palestine at Israel:

(1) Binobomba ng Hamas ang Israel.
(2) Kailangang ipagtanggol ng Israel ang mga mamamayan nito.
(2) Samakatwid, dapat pulbusin ang Gaza nang mapigil ang Hamas.

Ang katwiran ng “pagtatanggol sa sarili” ay dapat sinisipat sa higit na malawak na pakahulugan, ayon sa itinatadhana ng saligang batas ng United Nations ngunit tahasang nilalabag iyon ng Israel na suportado ng United States at United Kingdom. Kakatwa ang “pagtatanggol sa sarili” ng Israel, yamang ang Israel ang sinisipat ng mga Palestino na mananakop at mangangamkam ng lupain. Ang paniniwalang ang Hamas ay mistulang uod na umuuk-ok sa hanay ng mga Palestino at siyang dapat tanggalin ay isang malaking pagkakamali. Bago pa man sumilang ang Hamas pagkaraan ng PLO ay nilulupig na ng Israel ang mga Palestino. Hindi rin isinasaalang-alang sa gayong pangangatwiran ang mahalagang papel na ginagampanan ng Hamas upang maging tinig, tagapagbuklod, at tagapagsulong ng lunggating Palestino. Iba ang kalagayan ng publikong Palestino sa publikong Hudyo. Nakalalamang ang mga Hudyo dahil higit silang armado at kompleto sa pondo at impraestruktura upang pangalagaan ang sarili. Samantala, mga dukha ang Palestino na marahil ang maigaganti lamang ay pagpukol ng bato at pagbibitiw ng pinakamabagsik na mura at hindi totoong pulos raket ang iniimbak nila para paliparin tungong puso ng Israel.

Ang pagdurog sa Gaza, at sa pangkalahatang Palestino, ay hindi lamang nagaganap sa pamamagitan ng dahas ng militar at pananakop. Pinipiga ang buhay ng mga Palestino sa pamamagitan ng mabalasik na ekonomikong embargo; nakamamatay na pagkubkob sa buong baybayin at lupain; pagpigil sa mga mamamayan na malayang makapaglakbay at humingi ng tulong medikal; pagdakip, pagpaslang, at pagpapatalsik kahit sa mga halal na pinuno; pag-angkin ng mga Israeli sa lupaing dating saklaw ng mga Palestino; pagpapahinto ng mga transaksiyon sa pananalapi at pondo; pagwasak sa mga paaralan at pagbilog sa kamalayan at isip sa pamamagitan ng propagandang militar ng Israel; at malawakang paninindak na titirahin ng misil o huhulugan ng bomba ang mga bahayan at komunidad na Palestino, at iba pa.

Paano pinangangatwiranan ang ekonomikong embargo laban sa mga Palestino?

(1) Tumatangkilik sa terorismo ang pamahalaang Palestino.
(2) Kailangang ipataw sa mga Palestino ang ekonomikong embargo.
(3) Mangmang kasi sa pamumuno ang mga Palestino.

Sa ganitong linya ng pangangatwiran, ipinamumukha ng Israel na nasa panig ito ng “kabutihan” samantalang ang Palestine ay nasa panig ng “kasamaan.” Mapanganib ang ganitong tindig, dahil nagagamit ang salita at pagpapakahulugan alinsunod sa mayhawak ng kapangyarihan na sa pagkakataong ito ay pabor sa Israel. (Hindi patas ang turing sa Palestino at Hudyo, na ang Hudyo ang waring may karapatan lamang maghari.) Ang ekonomikong embargo ay maituturing na isang tugong pandigma, at humahangga sa henosidyo, na pumupuksa hindi lamang sa pamunuang Palestino kundi maging sa karaniwang masa. Ipinapalagay dito na kapag pinuksa ang pangkalahatang Palestino, mapupuksa rin sa bandang huli ang mga armadong organisasyong gaya ng Hamas, Fatah, at PLO (Palestinian Liberation Organization). Na isang kaululan.

Mabalasik ang propaganda ng Israel laban sa mga Palestino, at maraming aral ang matututuhan ng mga Filipino kahit sa pagmamasid o pagbabasa. Ngunit hindi rito dapat magwakas ang lahat. Kailangang makilahok kahit ang mga makabayang Filipino nang maihinto ang madugong pananakop at henosidyong ipinakakalat ng Israel sa Gaza. Makabubuti ring magpahayag ang gobyernong Filipinas laban sa kolonyalistang patakaran ng Israel na labis ang balasik laban sa mga Palestino. Habang tumatagal ay naiipit nang naiipit ang karaniwang mga Palestino, at maaaring ang susunod na intifada ay hindi na lamang magwawakas sa loob ng Israel kundi maging sa mga lungsod ng mayayamang bansang pumapabor sa marahas na patakaran ng pananakop at digmaan.

PAHABOL:
Magaling na propagandista ang gaya ni Condoleezza Rice, at bilang tagapagsalita ni Pang. George W. Bush, ay mababatid natin kung bakit dapat isumpa sa sukdulang pakahulugan ang makahayop na trato sa mahihirap, mahihinang tao at nasyon. Halatang kampi si Rice sa Israel, ngunit waring hindi siya pinakikinggan ng mga Palestino na “hostage” umano ng Hamas. Ang maiitim na propaganda—na mahihinuhang nakatuon sa internasyonal na komunidad—ang dapat ibunyag sa madla, at pagbulayan din ng madla, nang maibukas ang paningin nito sa anumang baluktot na patakarang dapat ibasura ng sinumang pinuno sa pandaigdigang antas.