Kapag walang takot ang diwa, ni Rabindranath Tagore

Salin ng “Chitto Jetha Bhayshunyo,” ni Rabindranath Tagore ng India
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Kapag walang takot ang diwa

Kapag walang takot ang diwa at taas-noo ang paglalakad
Kapag malaya at ni walang sukal ang mga karunungan;
Kapag ang mundo’y hindi na muling magkakadurog-durog
Sa makikitid na panloob na moog na matatayog;
Kapag ang salita’y umaahon sa pusod ng katotohanan;
Kapag iniunat nang ganap ang matitiyagang kamay;
Kapag hindi naliligaw ang malinaw na batis ng bait
Sa madidilim na disyerto ng mga patay na kaugalian;
Kapag ang isipan ay kinakasangkapan nang pasulong
Tungo sa papalawak na pagninilay at pakikibaka,
Tungo sa kalangitan ng minimithi’t inaabangang kalayaan,
Ama ko, pukawin mong lubos ang aking lupang tinubuan.

Advertisements

Limitasyon ng Pag-ibig, ni Affonso Romano de Sant’Anna

Salin ng “Limites do amor,” ni Affonso Romano de Sant’Anna ng Brasil
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Limitasyon ng Pag-ibig

Kondenado ako na ibigin ka
sa aking mga limitasyon
hanggang mapagal ako’t lalong masabik
sa lubos na pag-ibig, malayà sa mga bakod,
pinag-aalab ng loob, nagsasákit,
tungo sa iba pang pagmamahal,
na iniisip mong ganap, at magiging ganap
sa kabila ng iyong limitasyon sa búhay.

Hindi nasusukat ang pag-ibig
sa malayang pagtungo sa mga plasa
at inuman, na pawang mga hadlang.
Totoo na ito’y mabuti’t minsan ay maringal.
Ngunit kung ang isa’y umiibig sa ibang paraan,
na walang katiyakan, ay ito ang misteryo:

Ang walang limitasyong pag-ibig ay limitado
kung minsan, at ang bawal na pag-ibig
kung minsan ang siya pang may kalayaan.

Yes to human rights, even if it means changing the corrupt system. No to illegal arrest. No to illegal detention.

Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila, ni Dareen Tatour

Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila

Salin ng tula ni Dareen Tatour ng Palestina
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila.
Sa Jerusalem, binibilot ko ang aking mga sugat
At ibinubuntong-hininga ang mga pighati
At sinasapo ng aking palad ang kaluluwa
Para sa Arabeng Palestino.
Hindi ako susuko sa “mapayapang solusyon,”
Hindi ibababâ ang aking mga bandilà
Hangga’t hindi sila napapatalsik sa aking lupain.
Iwinaksi ko ang mga ito para sa bagong búkas.
Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila.
Labanan ang pandarambong ng mga bagong salta
At sumunod sa karabana ng mga martir.
Punitin ang nakahihiyang saligang-batas
Na nagtatakda ng pagkabusabos at panghihiya
At pumipigil sa atin na maibalik ang katarungan.
Sinunog nila ang mga inosenteng bata.
Si Kadil ay tinudla nila ng bala sa harap ng madla,
At pinaslang kahit maliwanag ang sikat ang araw.
Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila.
Labanan ang paglusob ng mga mananakop.
Huwag intindihin ang mga ahenteng nasa atin
At nagtatanikala sa atin sa mapayapang ilusyon.
Huwag katakutan ang nagdududang mga dila;
Higit na malakas ang katotohanan ng puso
Habang patuloy kayong naghihimagsik sa lupang
Nanaig sa iba’t ibang pananalakay at tagumpay.
Isulat akong prosa sa mga balát ng kalamba;
At ang tugon ko’y ang mga labî ng katawan.
Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila!
Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila!

Magkikita tayo sa langit, ni Roberto T. Añonuevo

Magkikita tayo sa langit

Roberto T. Añonuevo

Matatakpan ng laksa-laksang saranggola ang langit,
At lilitaw ang sumisingasing na kabayo at dragon,
Lalangoy sa kaitasan ang mga balyena at lumba-lumba,
Lulutang ang mga kahon, watawat, at ulupong,
Iikot saka aalagwa ang mga leon, kalapati’t mariposa
Hangga’t hindi natin nayayapakan ang ating lupain.
Bakit ang himpapawid ay dapat lagyan ng hanggahan
Ay hindi natin maunawaan. Sasabihin ba nila sa ibon,
“Bawal pumasok dito?” kung nagmula sa ibang lupalop?
Mapipigil ba ang simoy para samyuin lámang nila
Sa lupaing dati nating nililinang, nilalandas, tinitirhan?
Mauutusan ba ang mga isda, korales, at salabay
Sa tadhana ng búhay, gaya ng embargo sa akwaryum?
Ang sinag ba ng araw ay dapat nakakiling sa relihiyon,
Politika, at lahi, at dapat maging monopolyo ng baterya?
Ang ulan ba ay mabubulyawan, ang bukál ba ay dapat
Angkinin lámang ng maykapangyarihan at mayayaman?
Maghahatid ng bulkan ang piling guryon, gaano man
Katayog at kahaba ang mga moog at pader; sisiklab
Ang mga lungsod, lulukob ang nakasusulasok na usok,
At gumanti man ng misil, lason, at uyam ang kalaban,
Mababatid nilang hindi tayo kaaway, bagkus kapatid,
Na may isang Salita.

Heto ang eksperimental na videopoema ni Roberto T. Añonuevo.

“Oda sa Kalayaan,” ni Rachel Wetzsteon

Salin ng “An Ode to Freedom,” ni Rachel Wetzsteon ng United States of America.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Oda sa Kalayaan

. . . . . . . Habang natutulog ako, isang maysa-tagabulag na kawal ang naglakad marahil nang patingkayad at tumabi sa akin. Dahil ngayon, na naalimpungatan ako mula sa pananaginip ng kalayaan paloob sa mabagsik, di-matinag na sinag, napakò ako sa isang puwesto. Hindi ako makalabas at hindi magawa ang nais. At ang mga maníyakong padron na nilikha ng arses sa mga dingding ay mistulang nang-uuyam na paalala ng tuwa ng di-mahuling galaw. Ito ba ang nadama ni Florestan, nang mabilanggo siya dahil sa pagtataksil, ay tumingala siya at nakita, hindi ang kaniyang kabiyak, bagkus ang buong karimlan na rumaragasa tungo sa kaniya? Ang bartolina ba ni Galileo ay may mga tao rin na may parehong malulupit na anino at matatabang tsanselor; nakapagpapaginhawa bang mabatid na nagdagdag siya sa suma-total ng magagamit na karunungan? Ang mga nabilanggo bang satiriko dahil sa pagdaragdag ng bigote sa pampolitikang poster ay umangal sa ganitong paraan nang ang kanilang mga yungib sa ilalim ng lupa’y walang lagusan o gumuho? Mga pumalag sa eternal na estante, mga mandirigma para sa kalayaan, at mga resulta ng ilahas na katotohanang pangkasaysayan, nakikita ko ngayon na nagdurusa kayo. Pinagkaitan ng karapatang lumabas at humabol, uupô ako at makikiramdam sa mga yabag na hindi ko masusundan. Ngunit nang masilayan ang sarili sa salamin—paurong ang ulo gaya ng asong ispanyël na tuliro sa pag-ibig, naluluha dahil hindi naririnig ang tinig ng amo—nakatakda akong ikumpisal ang arogansiya na matutumbasan ng kaparusahan. May kung anong kasabikan sa pagkakatuklas ng mga higanteng replika ng aking munting libog, ngunit wala sa aking mawawala bagkus ang babasaging ego, habang ang iba’y sinisilaban samantalang nakabayubay sa poste na sadyang totoo. At ngayon ko nakikita ang pagkakaiba, lahat ng obsesyong sátiro-at-nimpa ay tila layaw na tinutumbasan ng pagdanak ng dugo. Pinagdusa’t labis na mapalad, huminto ako sa kasasatsat upang dakilain ang mga yumao na naghatid sa akin dito, hindi dahil sa kanilang nakamamatay na halimbawa bagkus sa kung ano ang kanilang iniwan: ang bintana na proteksiyon sa akin, ang pinto na hawak ko ang susi, at ang daigdig, lahat-lahat, na sumasang-ayon sa aking progreso. Pana-panahong itinatanikala ang mga alipin sa mga tipak ng bato, at ang mga tirano ay iniuukit ang kanilang mga puso doon, upang ako ay minsan pang umibig.

“Bayan ko,” ni Ibrahim Touqan

Salin at halaw ng “فــي رُبَـــاكْ” [Mawtini] ni Ibrahim Touqan ng Estadong Palestina.
Salin at halaw sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Bayan ko

Bayan ko, o aking bayan
Maringal at marikit, matayog at maningning
Ang iyong mga buról, ang iyong mga buról.

Buháy at paglaya, galak at pag-asa
Ang taglay ng hangin mo, at nasa hangin mo
Kailan kita makikita? Kailan kita makikita?

Ligtas at maunlad
Matagumpay at dinadakila
Masisilayan ba kita sa iyong kabunyian
Habang inaabot ang mga tala’t bituin ay inaabot?
Bayan ko, o aking bayan!

Bayan ko, o aking bayan,
Di magmamaliw ang aming kabataan para sa kalayaan
O mamámatáy sila, o sila’y mamámatáy
Iinom kami sa kamatayan at hindi sa piling ng kaaway

Hindi namin iibigin, hindi namin iibigin
Ang maging alipin, ang maging alipin
Ang eternal na panghihiya o kaawa-awang buhay
Ang eternal na panghihiya o kaawa-awang buhay
Ay hindi iibigin, ngunit muli naming aangkinin
Ang dakilang tagumpay, ang dakilang tagumpay
Bayan ko, o aking bayan!

Bayan ko, o aking bayan,
Ang patalim at panulat, at hindi ang usapan o pag-aaway,
Ang aming sagisag, ang aming sagisag
Ang kadakilaan, kasunduan, at tungkuling maging tapat
Ang humihimok sa aming makibaka, makibaka!

Pukawin kami, pukawin kami
Ang aming kadakilaan, ang aming kadakilaan
Ay kagalang-galang na mithi’t wagayway ng watawat
Ay kagalang-galang na mithi’t wagayway ng watawat
O makita ka sa iyong kabunyian
Matagumpay sa lahat ng kaaway
Bayan ko, o aking bayan!

Fenix, ni Ijeoma Umebinyuo

Salin ng “Phoenix” ni Ijeoma Umebinyuo ng Nigeria.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Fenix

Ijeoma Umebinyuo

Isang araw,
Magsasawà ang iyong butó
Sa mga lalaking
Tumatangging sumamba sa Diyos na taglay mo.

At sa araw na iyon,
Hihiwain mo ang iyong kaluluwa
O kaya’y patatatagin ang diwa
Para iwan ang sinumang lalaki
Na tinanggihan kang tawaging
Banal.

Tandaan
Kung paanong pinainit ng ina mo ang kaniyang
Mga buto sa mga gabing malayo ang ama mo.

Kayâ,
Huwag umibig sa lalaking pinanatili kang
Kasiping ang unan sa napakaraming magdamag.

Lumayô
Sa mga lalaking binabalatan ang ibang babae,
at pinipilit kang isuot ang balát ng iba.

Tandaan kung paanong nakibaka ang ina mo
Para matagpuan ang balát niya sa talaksan.

Huwag
Kaskasin ang iyong mga salita para pabawahin
Ang kirot, o kuskusin ang sarili sa labis na hiya.

Huwag
Lunurin ang sarili sa lalaki.

Iiwan ka niyang sisinghap-singhap.

“Tula mula sa Bilangguan,” ni Mohammed al-Ajami

salin ng “Poem from a Prison Cell” ni Mohammed al-Ajami ng Qatar.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Tula mula sa Bilangguan

Mohammed al-Ajami

Ang isipan ko ba o ang aking loob ang naglaho
sa inyo, o lupaing Arabe, ang baláy ng aking mga kaaway?
Kung binihag ninyo ang aming isip sa batas at katwiran
kung iginalang ninyo ang aming kuro-kuro,
marahil ay kikipilin ninyo rin ang aking puso
Sino ako? Huwag itanong ang mga araw ukol sa akin—
Ako’y walang silbi kundi maging bilanggo
sa isang nakabukod na selda
Ito ang aking bansa, ang pandarahas ang tanging
umaagaw ng aming mga karapatan
Dito, ang kamangmangan ang nagtatadhana
ng aming mga paniniwala
Dito, ang taumbayan ay walang tinig, at hindi
maisatitik ang wika ng panunuligsa
Bayan ko, kung ang kaliwanagan ay humihingi
ng patawad, hindi ako hihinto sa paghingi ng tawad
Sabihin sa inyong mga anak, sa silangan at kanluran,
—at patuloy na sabihin sa kanila, hanggang
ang mga ibon ay awitin yaon sa mga sanga—
na ang mga mamamayang walang kuro-kuro
ay tila kawan ng mga hayop na nauuhaw
ngunit walang kamalay-malay sa karatig na oasis
Ipaglaban ang inyong mga pananalig: ito ang paraan
kung paano sumakay ng kabayo at humawak ng sandata
laban sa pinunong ang hangad ay mang-api
at hinuhubog ang inyong katahimikan
sa ngalan at katwiran ng kawalang-katarungan
Sabihin sa kanila, na ako, suwail, masigasig
ay walang kaparis sa aking tagumpay at kabiguan
Maaaring dinungisan ng panahon ang aking dangal
ngunit hindi madali para sa panahon na itali ako
Panginoon ng mga dukha, sino kayo kung ihahambing
sa mga kaharian ng taumbayan ng Ibn Ad
sa Iram, na lungsod ng mga haligi,
na winika ng Maykapal sa kaniyang Paghuhukom?
Hindi ka naging matapat, mapagbalatkayong propeta
bagaman ikaw, gaya ni Hesus, ay nagsalita sa sabsaban
Sinugatan mo ang katotohanan, at ang aking magiting
na pagsunod ay yumao, at nagdamit ng itiman
Paanong aasahan ang pagsunod
kung sumisigaw ka ng kawalang-katarungan?
Kung susundin ka namin, ano ang mangyayari
sa aming prinsipyo?
Kung kami’y magdarasal, sino ang aming pagdarasalan?
Sa Diyos, o sa mga alagad ng Diyos?

Walang puwang ang birtud kapag may pang-aapi
walang puwang ang bisyo sa landas ng katarungan
Sinumang nagkasala at nanlinlang ng taumbayan
ay hindi magagawang patnubayan sila
Kung walang pagkiling ang kasaysayan, sasabihin nito
kung paano mo hinanap ang kadakilaan sa poot
Humayo at maging miserable, bagaman tayo
ay hindi kailanman naging magkaaway
Iniiwasan ko ang poot, at sinasalungat lámang
ang karapat-dapat maging mga kaaway
Kung tatanungin ako makalipas ang masayang araw
sa okasyong nararapat ang mga salita ng pagmamalaki,
gugunitain ko ang kasaysayan, at magwiwika:
Noong bilanggo ako sa sariling bansa
nang itinanikala mo ang aking mga galang-galangan
kasaysayan ang nagbigay ng lakas at kumpiyansa
sa akin
Ang mga nakahihiyang tanikalang ito
ay kapangyarihan sa aking mga kamay, hindi gahum
para sa kanilang nangibabaw sa akin
Marahang ginigising ako ng mga pinto at bantay
tuwing nakakatulog ako nang napakatagal
Hindi mithi bagkus tákot
ang nagtutulak sa aking itanong ito, ang pangamba
na ang aking mga kaaway ay makita ang aking kahinaan
kapag ako’y humimbing .  .  .
bagaman hindi ko na batid
kung nakapinid ang aking paningin,
habang ako’y nananatiling gising na gising.

“Hiwaga,” ni Ku Sang

Salin ng “Mystery” ni Ku Sang ng Timog Korea, batay sa bersiyong Ingles ni Brother Anthony ng Taize.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Hiwaga

Nakabalatay sa karpet ang bilangguang
Napakalaki na sumasakop sa buong disenyo
Na may bulawang hirasol na nagliliyab.

Sa labás ng bintanang mala-oktagon
Ay umaahon ang lungsod gaya ng daluyong,
Na may pabrika ng mga barkong pandigma
At matatayog na sasakyang dagat,
At kaylamig sa mga gusgusing bangka.

Sa kalawakan, nagpapaikot-ikot sa lungsod
Ang malalaking paniking itim na tila nakabuhol
Sa mahabang tali, tinatangay ang mga supling,
Samantalang sa loob ng silid ay may lastag
Na lalaki, nakabukad ang bibig, at akmang
Lalamunin ang dilaw na paruparong
Nakaipit sa hintuturo at hinlalaki.

Sa salaming nilikha na isang pader,
Ang ikatlong lalaki, gaya ng kaniyang repleksiyon,
Ay sumasayaw nang nakanganga,
Upang habulin ang isa pang paruparo
Habang ang kabilang panig na pader na de-baras
Ang bintana at tinirikan ng matatalas na patalim
Ay nakatanaw sa matarik na bangin
Na pinamumukadkaran ng iisang bulaklak.

Sa loob ng hiwagang ito, ang aking hulagway
Ay marikit na lumuluha
Tungo sa liwanag na walang pangakong kaligtasan.

Ang mga Titán, ni Friedrich Hölderlin

Salin ng “Die Titanen” ni Friedrich Hölderlin mula sa Germany.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo mula sa Filipinas, at nang may pagsasaalang-alang sa bersiyong Ingles nina Maxine Chernoff at Paul Hoover.

Ang mga Titán

Hindi pa panahon.
Hindi pa sila nakagapos.
At ang mga walang pakialam ay malamig
Hinggil sa usaping pang-anito.
Hayaang tuklasin nila ang palaisipan
Ng Orakulo. Samantala’y magaan kong
Iisipin ang yumao habang may mga pagdiriwang.
Noong sinaunang panahon, nangamatay
Ang mga heneral at magandang babae
At makata. Ngayon naman ay mga tao.
Ngunit nag-iisa ako’t

. . . . . . . . . . habang naglalayag sa karagatan
Ay tinatanong ng mababangong pulô
Kung nasaan na sila.

Dahil may kung anong taglay silang nananatili
Sa isinulat at sa alamat.
Maraming ibinubunyag ang bathala.
Mahabang panahong hinubog ng mga ulap
Ang nagaganap sa ibaba,
At ang sagradong gubat, malusog gaya ng anito,
Ay ibinaon nang malalim ang mga ugat.
Malagablab nang lubos ang yaman ng daigdig.
Wala tayong awit na makayayanig
upang palayain ang ating kaluluwa.
Uubusin nito ang sarili
Dahil ang makalangit na apoy ay hindi
Makatitiis ng pagkakabilanggo.
Kinalulugdan gayunman ng mga tao
Ang bangkete, at sa pagdiriwang
Ay kumikislap na perlas sa leeg
Ng babae ang kanilang mga mata.

Ang mga laro ng digmaan
. . . . . . . . . . At ang landas pahardin
Ay gunita ng kalampag ng mga bakbakan;
Ang mga humuhugong na sandata
Ng mga bayaning ninuno ay nakapatong
Nang panatag sa dibdib ng mga bata.
Ngunit umaalunignig ang mga bubuyog
Sa paligid ko, at kung saan humuhukay
Ang magbubukid ay doon umaawit
Ang mga ibon laban sa liwanag. Maraming
Tumutulong sa langit. Nakikita ang mga ito
Ng makata. Mabuting sumandig
Sa iba. Dahil walang makatitiis mabuhay
Nang mag-isa.

Dahil kapag ang abalang araw
Ang magsimulang magliyab,
At ang makalangit na hamog ay kumislap
Sa kadena, na maghahatid
Ng kidlat mula sa bukang-liwayway
Tungo sa sariling pinagmulan, kahit
ang mga mortal ay madarama
ang kadakilaan nito.
Kayâ sila nagtatayo ng mga tahanan,
At ang mga palihan ay labis na aligagâ,
At ang mga barko’y naglalayag nang pasalunga
Sa mga alon, at ang mga lalaki’y
Nakikipagbatian habang nakikipagkamay;
At iyon ang katanggap-tanggap sa daigdig,
At may katwiran kung bakit tayo nakatitig
Sa sahig.

Ngunit nakasasagap ka
Sa ibang paraan.
Dahil itinatadhana ng panukatang
Umiral ang kagaspangan
Upang mabatid ang kadalisayan.

Subalit kapag sumapit sa lupa
Ang unang sanhi
Upang magkaroon ito ng búhay,
Iniisip ng mga tao na ang makalangit
Ay bumaba sa kailaliman ng mga patay
At biglang sumaisip sa Maykapal
Ang walang hanggahang kahungkagan.
Hindi ako ang dapat magwika
Na ang mga bathala ay pahina nang pahina
Habang sila ay sumasapit sa pag-iral.
Ngunit kapag nagkagayon
. . . . . . . At naglaho
Gaya ng mga buhok ng ama, upang

. . . . .  Ang ibon ng kalangitan
Ay maipabatid ito sa kaniya. Kagila-gilalas
Sa pagkapoot, at iyon ang mahalaga.