Bab al Wad, ni Haim Gouri

Salin ng tulang “Bab al Wad” ni Haim Gouri ng Israel.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Bab al Wad

Haim Gouri

Tumatawid ako dito. Nakatindig ako sa tabi ng gulod,
Itim na aspaltadong haywey, tagaytay, mga bato.
Marahang tumatakipsilim at umiihip ang dayaray.
Doon sa Beit Mahsir, kumislap ang unang sinagtala.

Bab al Wad,
Tandaan ang aming mga pangalan sa lahat ng panahon.
Bumalatay sa gilid ng daan ang aming mga nasawi,
Sa pook na tinahak ng mga dalúlong papasok ng lungsod.
Ang kalansay na bakal, gaya ng aking kasama, ay pipi.

Dito, ang alkitran at tingga ay naluluto sa init ng araw,
Dito, lumilipas ang mga gabi nang may apoy at patalim,
Dito, ang pighati at luwalhati ay nananahan nang matalik
Sa sunog na sasakyang blindado at di-kilalang pangalan.

Bab al Wad . . .

At dito ako naglalakad nang walang kaluskos
At natatandaan ko silang lahat, tanda ang bawat isa.
Sama-sama kami ritong lumaban sa gulod at lupang
Malupit, bilang isang pamilyang magkakabigkis.

Bab al Wad . . .

Sasapit ang tagsibol at aalimbukad ang síklamen
Magdurugo ang buról at dalisdis sa mga anémoná.
Ikaw na maglalakad dito, sa landas na aming tinugpa,
Huwag kaming kalimutan—kami ang Bab al Wad. . . .

Advertisements

Ulan

3. Dambuhala
Pumaloob si Enrique sa dambuhalà na nagngangalang Andalusya, at gaya ng ibang alipin ay isa-isang pinasan ang mga kargadang pinamili ng amo. Sinalat ng kaniyang mga talampakan ang sahig na yari sa matitigas na kahoy, at wari niya’y isang bundok ang tinabas upang magsilang ng kahanga-hangang sasakyang dagat. Tiningala niya ang layag, at napansin niya na nakadapo sa tuktok ng poste ang isang uwak. Napukaw lamang ang kaniyang pansin nang sumigaw ang kawal upang magpatuloy.

Halos magtatakipsilim na nang matapos maikarga ang pangwakas na kargamento sa sasakyan. Naghuhuntahan ang mga pahinante nang biglang may pumalahaw sa kaliwang panig. Nawalan ng malay ang isang kawal sa ikalimang palapag; at ang iba pang kawal ay sumaklolo sa kanilang kasama. Nagmasid lamang si Enrique, at pagkaraan ay naghanap ng tubig na maiinom.

“Wala kaming tubig,” ani Fernando nang tanungin ni Enrique. “Kung gayon,” tugon ni Enrique, “ay nakatakdang mamatay ang iyong kasama.” Nahiwatigan ng amo ang winika ng binatilyo, at ilang sandali pa’y ipinalabas niya ang bariles ng tubig-tabang para sa inumin ng mga magdaragat.

“Nauuhaw ako,” sambit ni Enrique sa sarili, habang nakasalampak sa gilid ng kubyerta, at pagkaraan ay bumuhos ang malakas na ulan, at umulan ng mga isda, upang siya’y daluhan.  Nagsipanakbuhan ang mga magdaragat papasok sa mga silid, at inakalang iyon na ang wakas ng daigdig. (Itutuloy. . .)

Kasaysayan, ni Donald Hall

Salin ng tulang “History” ng makatang lawreado Donald Hall.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

KASAYSAYAN

Kapag dumulas ang patalim at humiwa nang malalim sa sangkalan,
habang kinakayas ang panundot o binabawasan ng litid ang buto,
wala siyang nadama nang umpisa, maláy lamang sa halos manhid
na guhit sa balát. Lagi niyang isinasaisip na sa isang tibok ng puso
ay maitutuwid niya ang mali at maiiwasan ang pagsambulat
ng kasunod na dugo: Ganiyan ang ugali ni Juvenis,
na malimit tandaan ang isinumpang mga hukbong nagmamartsa
habang papalayo sa lungsod, umiimbay ang malalaking bisig,
nananaginip na hihinto ang eroplano nang ilang pulgada sa batuhan,

gaya sa retrato ng isang eroplano. Sa aking tanging pangitain,
Ako, si Senex, ay panatag na hinihintay ang pamumuong lumilitaw
nang pabilog sa dulo ng daliri: —makinang, tiyak na tiyak, sagana.
Ngayon, habang inihahanda ang mga moog ko para sa mga taliba,
nasaksihan ko kung paano sunugin ng mga terorista ang mga atleta;
pinasabog ng mga terorista ang dating embahador ng pinatay
na punong ministro; sinentensiyahan ng mga terorista ang dinakip
na pangulo para sa mga krimen laban sa mga bata na hindi nila
gagawing ama o ina: Babarilin nila siya sa ulo at isisilid ang katawan
sa likod ng Hapones na sedan sa isang kalye ng gilid ng kalungsuran,
na ang mga makinang tiwali ng rehimen ay mang-uutas ng hininga.

May ilang bangkay na nakasilid sa hukay. Ito ang Pransiya.
Nakalabas ang mga sakong ng isa sa maruming dingding na hukay,
at litaw ang anit ng isa pa. Ang pinakanakahihindik naming nakita’y
ang abuhin, putol na bisig na may kamay, puting-puti at may suot
ng singsing na may tatak, na nakalabas mula sa dingding ng gago.
Saanman kami humukay para sa kaligtasan, nahuhukay namin
ang mga bangkay na higit sa amin kaysa Pranses. Kapag sumabog
ang mina, humahalo ang bulalo ng lamán sa ulop at usok para tandaan
ang aming mga puwesto. Mga piraso ng Pranses na napasabit
sa sanga ng punong mansanas. Mayo noon. Ito ang Vauquois.

Sa loob ng apat na dantaon at labing-anim na salinlahi, pinanatili ko
ang aking kastilyo habang ang mga tauhan ko’y naghuhurno ng tinapay.
Binantayan ng aking kawal ang salupungan ng mga ilog. Kapag lumatag
ang salot sa mga lansangan, o kapag ang lakas ng Aleman ay tumawid
ng ilog upang tigpasin ang mga kawal at kabayo, ang mga magsasaka
at baboy ay naghuhunos na ilahas sa mga dalisdis. Magugutom
ang tagtuyot, malulunod ang baha: Saka aahon muli ang tarik sa lambak.
Mag-iiwan ng mga kalansay ang mga mamamanà at mamamaril
sa Mababang Kanayunan. Pitong salinlahi ang nagtayo ng pader.
Sa sansiglo, mga pulahang buhok ang lalakad sa puwang ng dingding;

ngunit ang Danegeld ay mag-iipon ng mga suhol at ng mga moog.
Itatago ang mga repolyo kapag taglamig. Pahihinugin ang mga ubas
para sa alak. Mag-iimpok ng mga itlog ng ibon ang mga bata sa hapon
ng Hunyo. Ang mga pinutol na ensina para sa bubungan ng katedral
ay mag-iiwan ng mga buto para sa mga baboy ng gubat ng diyosesis;
saka tatayog ang mga ensina sa loob ng tatlong dantaon sa pag-aaruga
ng mga manggugubat, ama at anak, upang palitan ang mga poste
ng katedral na pawang inuk-ok ng mga bukbok. Ngayon, kapag lumipad
ang aking mga tagapangasiwa sa Chicago sa Martes at maghiwalay
sa Santo Domingo sa Miyerkoles at sunugin ang mga anak sa Huwebes

nang hindi inaalam na ang pangalan ng kanilang mga lola sa Biyernes
ay isinilang—tatangis sila, tutunggain ang Manhattan sa isang lagukan,
mangangatal silang nakabigkis sa mga kawad ng elektrod sa hapag.
Nang umupo siya sa trono, nagbuhos ng tuon si Juvenis sa mahuhusay
na pamamaraan ng pagsupil sa mga barbaro sa bisa ng mga ilusyon
ng paslit na maaaring maitatag niya ang mga permanenteng hanggahan.
Nang wakasan ng kaniyang Reichmarschall Hanno ang Rhine, inatasan
siya ni Juvenis na hanapin ang maipagtatanggol, matatag, subok na daan
mula sa Cornwall hanggang Cathay: Mga latang kahon na nagsisilid

ng halimuyak ng tsaang Lapsang Souchong. Binuo nina John Hall
at Spartacus ang plutonium dahil sa pag-ibig, at lumikha ng aparato
upang pabalikin ang kasaysayan ng ilog. Hinagupit ni Titus Manlius
at pinugutan ng ulo ang sariling anak para sa suwail na kabayanihan.
Pinasan namin si Bhutto patungo sa bibitayan nang sakay ng istretser.
Tumitimbang siya ng walumpu’t pitong libra, na sapat na timbang;
tinanong niya ang berdugo kung puwedeng pabilisin ang pangyayari.
Payak lamang ang aming layong imperyal at payak ang mga motto:
Kapayapaan para sa Eternidad, Di Kalayaan bagkus Kaayusan.
Samantala, bilang pangulo-emperador, ako, si Senex, ay gagamit

ng mga angkop na pagpapabalam at pamimili para maisakatuparan
ang pamamahala: Ito ang mga alituntunin ng alituntunin.
Kung ano ang itinuturing na sagot noon ng ating kabataan, kung ano
ang tawag ng ating mga tagapag-ugnay sa publiko na “Tagumpay
ng Demokrasya,” o “Katalinuhan ng mga Pinunong Militar,”
ay pangharang lamang. Kapag inihinto natin ang suplay sa ating kampo
na kubkob doon sa Bughaw na Nilo, makakamit ang petrolyo at trigo
para sa kampanya sa Manchuria; hindi naging hadlang ang Masada
o ang Moog. Binigti natin ang Vercingetorix para bilhin sa kalahating
taon. Kung ang laksang pamumugot ng ulo ay makapagdudulot sa atin

ng dantaong tagsibol ng mga butil, ng masaganang daloy ng tubig
sa mga akwedukto, at ng paglusog ng mga baka sa bawat tagsibol,
sino ang hindi magluluwag ng pamalo at maghahasa ng palakol?
Sinunog ng Griyegong apoy ang mga Saracen sa kastilyo ng Byzantium
at sa mga latian sa parehong panahon ng pagsalakay at pag-urong—
gaya ngayon sa maasim na sanaw na bumilaok sa biya; gaya ngayon
na namatay ang panggabing ibon na hindi nabuo sa manipis na itlog.
Tuwing nag-aaklas ang taumbayan laban sa mga tagapagpahirap
at salarin, ang mga tagapagpahirap at salarin ay tumatayo para angkinin
ang kanilang puwesto, at minamasaker ng mga Bughaw ang Lungti.

Inaalipin muli ng mga lalaki ang mga babae at pinuputol ang kamay
ng pulubi at itinatali ang pulsuhan ng bakla sa isang poste at papaslangin
siya sa piling ng mga puta at propitaryo. Ang aming dating punong ministro
ay pinatay ng isang hurista na minasinggan nang lubos ang sikmura.
Nagpahatid ng pabatid ang aming pinuno sa Arbiter, ang kaniyang tapat
na tagapayo, na hiniwa ang kaniyang pulso noong naliligo at habang
kausap nang may katusuhan ang kaniyang mga kawani. Yumao
rin siya nang mabilis: Binendahan ng mga alipin ang kaniyang pulsuhan.
Nagunita ang layon pagsapit ng liwayway, tinanggal niya ang gasa.
Pinapugutan ni Tiberius ang anim na Hudyong Doktor.

Sa Palmer Canyon, ang mga limon sa mga pinatubigang bukirin
ay paliit nang paliit ang paglaki. Heto ang libingan ng Republika,
ang himlayan nina Erasmus at Hume, ang Florentinong ginto at asul,
ang katawang marmol ni Donatello, ang mga libingan ng mga salapi
at kalayaan. Umaangat ang matatangkad na barbaro, ang hukbong musmos
ng pasibong katangahan. Ako, si Senex, pangulo at emperador, sumisipat
nang may katarata, ay nabatid na ang apoy na Griyego ay pansamantalang
napigil lamang ang pagsalakay ng mga Vikingo at Turko at Bolshevik,
na pawang inaakyat ang mga moog nang may masisidhing pagkapoot
at humihiyaw para mandambong papasok sa mumunting dahon ng bintana.

Tatlong Talinghaga ni Ho Chi Minh

Mga tula ni Ho Chi Minh
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

GABI NG TAGLAGAS

Sa tarangkahan, sakbat
ng bantay ang tangang riple.

Tumatakas sa kapal ng ulap
ang buwan sa himpapawid.

Ang paglusob ng laksang surot
ay hukbo ng mga tangke sa gabi.

Ang eskuwadron ng mga lamok
ay alon ng salakay ng eroplano.

Naiisip ko ang aking bayan.
Mithi ko’y lumipad nang malayo.

Ngunit ang pangarap ko’y
nabitag ng mga sapot ng pighati.

Nagwakas ang isang taon dito.
Ano ang aking pagkakasala?

Habang lumuluha’y sumulat
muli ako ng tula ng pagkakapiit.

GABING MALAMIG

Ito ang gabi ng taglagas.
Wala akong sapin ni balabal.

Walang tulog. Halukipkip ko
ang binti’t lawas na naninigas.

Nagniningning ang buwan
sa dahon ng saging na hinamog.

Sa labas ng mga rehas, nanayaw
sa polo ang Dawong-dawungan.

BALIGTARAN

Itatatag ng lumayang mga bilanggo ang bansa nila.
Mula sa labis na kamalasan ay aahon ang katapatan.
Ang mga kaluluwang ligalíg ang pinakamababait.
Pagbukas ng bilibid, lalabas ang tunay na bakunawa.

Bilanggo

Bilanggo, larawan mula sa http://www.historycommons.org

Sampánaw ng mga Pandama ni C.P. Cavafy

salin ng “Το Σύνταγμα της Hδονής” ni C.P. Cavafy, batay sa saling Ingles ni Manuel Savidis
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

SAMPÁNAW NG MGA PANDAMA

Huwag magwika ng kasalanan, huwag magwika ng pananagutan. Kapag nagparada ang Sampánaw ng mga Pandama, sa saliw ng musika at wagayway ng mga watawat; kapag nangatal at nayanig ang mga pandama, tanging hangal at balasubas na tao ang sisikaping lumayo, at hindi tatanggapin ang mabuting simulain, na nagmamartsa tungo sa pagsakop ng kaluguran at kalibugan.

Lahat ng batas ng moralidad—na mababaw inunawa at isinagawa—ay walang saysay at hindi magkakabisa kahit sandali, kapag ang Sampánaw ng mga Pandama ay nagparada, sa saliw ng musika at wagayway ng mga watawat.

Huwag hayaan ang anumang malabong birtud na pigilin ka. Huwag maniwalang binibigkis ka ng anumang obligasyon. Tungkulin mo ang magparaya, ang palaging magparaya sa mga Pagnanasa, ang mga perpektong nilalang ng mga perpektong diyos. Tungkulin mong sumanib, gaya ng matapat na kawal, na taglay ang payak na puso, kapag ang Sampánaw ng mga Pandama ay nagparada, sa saliw ng musika at wagayway ng mga watawat.

Huwag ibilanggo ang sarili sa tahanan, at iligaw ang sarili sa mga teorya ng katarungan, na may prehuwisyo ng pabuya at kimkim ng di-perpektong lipunan. Huwag sabihing, Katumbas iyan ng aking pagpapagal, at ganito ang dapat kong matamo. Katulad ng pamana ang buhay; at wala kang ginawa upang kamtin iyon nang may katumbas na bayad, kaya gayundin dapat ang Kalugurang Sensuwal. Huwag ipinid ang sarili sa tahanan; bagkus hayaang bukás ang mga bintana, bukás na bukás, upang marinig ang unang tunog ng paglalandas ng mga kawal, kapag ang Sampánaw ng mga Pandama ay sumapit, sa saliw ng musika at wagayway ng mga watawat.

Huwag magpalinlang sa mga lapastangan, na nagwiwikang mapanganib bukod sa mahirap ang serbisyo. Ang serbisyo ng kalugurang sensuwal ay palaging kasiya-siya. Papagurin ka nito, at papagurin nang may nakalalasing na kaluwalhatian. At pangwakas, kapag gumulapay ka sa lansangan, kainggit-inggit ang iyong mabuting kapalaran. Kapag dumaan sa kalye ang karo ng iyong bangkay, ang mga Anyo na humubog ng mga pagnanasa mo ay magpapaulan ng mga liryo at puting rosas sa rabaw ng iyong ataul; papasanin ka sa balikat ng mga kabataang bathala ng Olimpo, saka ililibing sa Himlayan ng Huwaran, na ang mga mawsoleo ng panulaan ay kumikislap sa sukdulang kaputian.

Yakap (1890), guhit ni Raphaël Collin

Yakap (1890), guhit ni Raphaël Collin. Dominyo ng publiko, at hinango sa artsibo ng zorger.com

Mga Tula ni Charles Simic

salin ng mga tula ni Charles Simic
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANG MELON

May sariwang melon sa hardin
Napakasariwa, at pumapalatak ang kutsilyo
Habang hinihiwa iyon sa anim na bahagi.
Magbabalik sa paaralan ang mga bata.
Hindi mabubuhay ang kanilang mga ina,
Na nagpapasa ng mga platong papel,
Upang makita ang nalalaglag na mga dahon.

Natatandaan ko ang putakti, na lumipad
Papasok sa bukás na bintana,
Haling sa pagtikim ng matamis na prutas
Habang umiilag kami at nagsisisigaw,
Tinatakpan ang aming mga ulo at mukha,
At hahagikgik na uupo kapag iyon ay naglaho.

TAPÍSERÍYA

Nakabitin iyon mulang langit hanggang lupa.
Doon ay may mga punongkahoy, lungsod, ilog,
biik at buwan. Sa isang sulok, umuulan
ng niyebe sa sumusugod na kabalyeriya,
at sa kabila’y nagtatanim ng palay ang mga dilag.

Matutunghayan mo rin:
ang manok na tinangay ng tumanggong,
ang lastag na magkabiyak sa gabi ng kasal,
ang hanay ng usok, ang nanlilisik na babaeng
dumudura sa isang timba ng gatas.

Ano ang nasa likod niyon?
—Puwang, malawak na hungkag na puwang.

At sino ang nagsasalita ngayon?
—Ang lalaking tulóg na takip ang sambalilo.

Ano ang magaganap kapag siya’y nagising?
—Magtutungo siya sa barberya.
Aahitin nila ang kaniyang balbas, ilong, tainga,
at buhok, upang siya’y maging kahawig nila.

NAGAPI ANG LUNGSOD

Nagapi ang lungsod. Sumilip kami sa bintana ng bahay na binuksan ng baliw. Tumanglaw ang papalubog na araw sa ilang abandonadong makina ng kabiguan. “Natatandaan ko,” ani kung sinong tao, “kung paanong noong sinaunang panahon ang lobo’y mapaghuhunos na tao, saka maituturo iyon sa ikagagaan ng loob.”

AKO ANG HULING SUNDALONG NAPOLEONIKO

Ako ang huling sundalong Napoleoniko. Halos dalawandaang taon ang nakalilipas at umuurong pa rin ako palayo sa Moscow. Hitik sa puting punong abedul ang daan, at umaabot hanggang tuhod ang putik. Ipinagbibili ng babaeng bulag ang isang mata ang kaniyang manok, at ni wala akong damit na suot.

Patungo sa ibang landas ang mga Aleman; at ako naman ay pasalungat. Ibang daan din ang tinatahak ng mga Ruso, at kumakaway para magpaalam. May sable akong panseremonya. Ginagamit ko iyon upang putulin ang buhok, na apat na talampakan ang haba.

Tanawin

Kuha ng US National Oceanic and Atmospheric Administration, mula sa artsibo ng gimp-savvy.com