Mga Kuwaderno ng Destiyero

Salin ng pangunang tula ng Los cuadernos del destierro (1960) ni Rafael Cadenas.
salin sa Filipino ni Roberto T. Añonuevo mula sa orihinal na Espanyol.

Mga Kuwaderno ng Destiyero

Nagmula ako sa bayan ng kumakain ng malalaking ulupong, malilibog, marurubdob, matatahimik, at nababaliw sa pag-ibig.

Ngunit ang lahi ko ay natatangi ang ugat. Isinulat at batid—o ipagpalagay nang batid—nilang abala sa pagbasa ng mga pahiwatig na maligoy ang pahayag na sumikat ang katipiran. Mahahalata iyon, at humahalughog sa kasaysayan ng pagkawasak ng sangkatauhan, sa mga pinto ng mga bahay, sa mga damit, sa mga salita. Doon ko naibigan ang madidilim na silid-tulugan, ang mga nakaawang na pinto, ang masisinop na yari ng muwebles, ang mga sotanong pinalamutian, ang nakapapagod na yungib, ang manghal ng mga baraha na ang mukha ng pinatapong hari ay nababato.

Hindi sumayaw sa sinag ng buwan ang aking mga ninuno, hindi nila kayang basahin ang senyas ng mga ibon sa himpapawid na gaya ng makulimlim na utos ng pagpaslang, hindi nila alam ang halaga ng makalupang ganda, hindi sila tinatablan ng mga sumpa at sadyang mangmang para maunawaan ang mga seremonya ng kronika ng aking bayang isinulat sa magaspang ngunit masidhing estilo.

Ay! Nag-ugat ako sa mga barbaro na nangulimbat ng dalisay na modo mula sa kanugnog na mga nasyon, ngunit ang aking suwerte ay pinagpasiyahan ng mga mala-salbaheng saserdote na, suot ang mapupulang tunika, ay humula sa tuktok ng mga bato na lilim ng mga higanteng palmera.

Ngunit sila—ang aking mga ninuno—ay itinanikala ng sinaunang kahigpitan hanggang sa punto ng kaluluwa, na pawang elastiko, maliksi, at tiyak ang pangangatawan.

Hindi ko namana ang kanilang mga birtud.

Alanganin ako, lumalakad nang marahan at tinitimbang ang sariling hukot ang balikat, hindi asiwa, ngunit gumagalaw na tila hunghang, ihahakbang ang isang paa, saka ang kabila; ang tahimik na kabaliwan ang taliba ko laban sa kawalang-malasakit, at pumupukaw sa aking maging alerto gaya ng sundalo na pinagtiwalaan ng pamamahala sa destakamento, at gaya ng lilim, ay makararaos sa di-pagpapasiya.

Gayunman, inakala kong taglay ko ang matatayog na lunggati na sa paglipas ng panahon ay wawasak sa akin.

Henosidyo sa Gaza at Pananahimik ng Daigdig

Nililipol ng Israel ang mga Palestino sa ngalan ng pagsupil sa Hamas, ngunit nananatiling tahimik ang gobyernong Filipinas, gaya ng nakatutulig na pananahimik ni Pang. Barack Obama. Nang atakihin ang Mumbai, halos magkoro ang pahayag ng mga pinuno at pangulo ng iba’t ibang nasyon o bansang pumapanig sa India. Ngayon, dinudurog ng Israel ang Gaza subalit parang mga duwag na aso ang mga pinuno ng sandaigdigan sa pagtuligsa sa mabalasik na patakaran ng Israel laban sa mga Palestino.

Bumabaha ng dugo sa Gaza at nakatutuliro ang pagbabantulot ng United Nations na kondenahin ang Israel. Kinukubkob, kinukulong, at kinakatay na tila hayop ang mga Palestino at mabibilang sa kamay ang pumapalag sa gayong karima-rimarim na patakaran ng Israel. Hinahanggahan ng Israel ang tubigan, lupain, at himpapawid ng Gaza, at sino ang hindi papalag sa ganitong kalagayan? Bawat gusali, masjid, bahayan, paaralan, ospital, at palengke ay pinaghihinalaang kuta ng mga rebelde, at mahaba ang litanya ng palusot para gibain, paputukan, at bombahin ang lahat ng ito. Ang pagpapahirap ng Israel laban sa mga Palestino ay maituturing na pandaigdigang krimen sa sukdulang antas, mulang pagputol sa suplay ng tubig, koryente, at pagkain hanggang pagpigil sa paglalakbay, pagpapahayag, at paglago ng mga mamamayang Palestino.

Bakit nagbubulag-bulagan ang daigdig, kasama na ang gobyerno ng Filipinas, sa kahayupan ng Israel? Kasuklam-suklam ang patakarang pampolitika ng administrasyon ni Pang. George W. Bush na tagapag-aruga ng Israel, at kung ito ang ipagpapatuloy ni Pang. Obama ay isang masaklap na tadhana. Si Bush ay dapat ding ibilang na kasapakat sa krimeng pandigmaan ng Israel, at hindi ako magtataka kung balang araw ay sasampahan din siya ng kaso ng paglipol sa laksa-laksang Palestino, Afghan, Iraqi, Lebanes at ibang mamamayan ng daigdig na pinatay ng mababalasik na sandata at bomba na gawa ng mga Amerikano.

Maaaring ang digmaan sa Gaza ang simula ng bagong Digmaang Pandaigdig. At ang digmaang ito ay maaaring magsimula kapag kumilos ang mga mandirigma ng daigdig at bumanat sa Israel. Ngayon pa lamang, ang digmaan ay nagaganap sa cyberspace, mulang network panlipunan hanggang network ng pamamahayag. Maaaring udyok ng politika ang paglusob ng Israel sa Gaza, dahil malapit na ang halalan sa Israel. Ano’t anuman, hindi palusot ang Hamas sa kabuktutan ng Israel. Kailangang managot ang Israel sa malawakang pinsala at henosidyo sa Gaza. Kung paniniwalaan ang pahayag ni Khalid Mish’al, mawawasak ng Israel ang lahat sa Gaza ngunit hindi madudurog ang loob ng pakikihamok at hindi susuko ang mga Palestino sa paglipol at pananakop na pawang isinasagawa ng Israel.

Tampok na tula ng batang Palestino
Heto ang isang tula na binigkas ng batang babaeng Palestino, at kapag hindi nadurog ang inyong puso sa video na ito, ay wala na akong magagawa sa inyong abang kalagayan.