Social Distancing, ni Roberto T. Añonuevo

Social Distancing

Roberto T. Añonuevo

Ang súkat ng layo mo sa akin ang magtatakda
ng kapanatagan—na ipagpalagay nang malinis
na ospital o bagong hugas na mga kamay. . . .

Ang layo mo ay ang lapit ko sa paghihiwalay.

Lahat ay mapagdududahan, gaya ko sa tingin mo,
na sumakay ng eroplano; at ang eroplanong ito
ay maisasahinagap na umikot-ikot sa mundo,

at nang umuwi ay sakay ang tadhana ng ataul.

Ibinubukod ang tao sa kapuwa tao, na hindi ba
pagsasabing ang lahat ay iba na, iba sa iba?
Walang dahilan para tumawag o pumaswit.

Mamamatay ako sa sindak habang nasa loob.

Ang loob na ito ay maaaring sariwang resort,
o kaya’y paboritong sinehan o restoran,
ngunit hungkag, at ang nasa labas ay ikaw.

Pinagbubukod tayo ng bagay na lingid sa isip.

Mag-iingat ako at mag-iingat ka; kung kailan
darating ang kapahamakan ay laro ng síkiko,
ngunit maaaring pumasok sa bibig ilong mata.

Ang lumayo ka sa akin ay pagsasabi nang tapat.

Natulog ang mga pabrika. Naglaho ang mga dyip.
Nagsara ang mga tindahan. Walang tao sa daan.
At kahit silang magkasintahan ay tumatanggi

sa yakap o halik, o wikain ang salitang Pag-ibig.

Guru, ni Roberto T. Añonuevo

Guru

Tulang tuluyan ni Roberto T. Añonuevo

Ang sentro ang bulkan at ang bulkan ay umáhon sa palad ko noong isang araw. Hipan ito at lalong uusok at mapopoot. Takpan ito at mabilis sasabog. Ipinaloob ko sa bulsa ang aking kamao, at sa loob ng limang minuto’y wala na ang bulkang pinipigil umatungal. Maya-maya’y naramdaman ko ang apoy sa aking bayag, at ang bulkan ay pitong kilometro ang naratibo hinggil sa pag-iral ng paruparo. Ang paruparo? Kisapmata ang isang siglo, at marahil kayâ minamahal ng mundo. Isang taon ang lumipas, at ang gunita ng bulkan ay nagpasigla ng ekta-ektaryang rosas—na kakatwang pinakinabangan ng ibang lupalop. Maraming katwiran ang bulaklak, ngunit hindi nito kapalaran ang kapana-panabik na silakbo ng paikid na apoy. Hinahanap ko ngayon ang bulkan; at nang basahin muli ang palad, ang bulkan ay hindi na bulkan bagkus lumalargang kawan ng mga ibon. Kagila-gilalas na iginuguhit nito sa himpapawid ang ngalan ko habang lumilipad papalayo, at waring sumisigaw, nang hindi umuusal, na hindi ako, hindi ako ang sentro ng uniberso.

Ang Henyo, ni Eugenio Montale

Salin ng “Il genio,” ni Eugenio Montale ng Italy
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Ang Henyo

Hindi nagwiwika, sa kasamaang-palad,
sa sarili nitong bibig ang henyo.

Nag-iiwan ng kaunting bákas ng hakbang
ang henyo, gaya ng kuneho sa niyebe.

Ang kalikasan ng henyo’y kapag huminto
ito sa paglakad, nagiging paralisado
ang lahat ng kasangkapan.

At hihinto ang mundo, maghihintay
ng kunehong makatatawid
sa malabong pagbuhos ng niyebe.

Matatag at maliksi sa angking sayaw,
hindi nito nababása ang mga markang
malaon nang naabó,
napakalalim.

Mga Babaeng Minahal Ko, ni Soonest .I. Nathaniel

Salin ng “The Women I Loved,” ni Soonest .I. Nathaniel ng Nigeria
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Mga Babaeng Minahal Ko

Ang una’y ang maitim na babae
Na malimit umupo gaya ng lalaki,
At hindi natatakot na bumukaka
Kahit ano pa ang masilip ng mundo.
At madalas niyang sabihin,
“Hayaang saksihan nila
Na ang babaeng ito’y biniyayaan
Ng ga-elepanteng bayag.”

Ang ikalawa, ang tagalalá ng basket
Sa Cameroon.
Imbes na gumamit ng mga arayan
Ay pipiliin ang mga bulbol ng binata,
At kapalit ng badili’y mga pilik nila.
Ang mga kalamitmit sa kaniyang basket
Ay balbas at bigote ng mga lalaki.
Iniimbak niya sa kaniyang sinapupunan
Ang mga serbesa, butil, at bungo
Ng mga pugot na pangarap.

Ang ikatlo, ang asawa ng ama ko,
Na nagsabing ang mga pangungusap
Ng kaniyang búhay ay nakaliligta sa tuldok,
Dahil sinipsip ng malibog ang mga utong
Bago pa magpalaki ng hayop.
Malimit niyang kandungin ako’t paduraan
Sa mga kobra ang aking mga mata,
At aniya, “Nakikita ng bulag ang mahusay,
At di kailangan ang uten para makabuntis.”

May ikaapat, ang matabang Indian.
Alam niya kung paano patayuin ang lubid,
At kayang gawing alak ang tubig,
At gaya ng tunay na anak ng Babel,
Naniniwala siya sa pagsuway sa mga batas.
Noong malanta ang palayan sa aming bayan,
Humabi siya ng seda’t tumanggi sa bitag na pulut.
Iniwan ko ang buhok sa kaniyang kandungang
Kinain ko nang may halong gatas.

Ang puta ng propeta’y pinepeke ang orgasmo,
At hindi ilalayo ang anak sa kaniyang súso,
At hindi hahayaang malaglag ang mga supling.
Pananatilihin niyang siksik ang mga suso
Para tupdin ang tawag ng mga babaero.
Ngunit ang nabigong gawin ng dila ng sanggol
Ay tinupad ng panahon.
Nilamas nito ang mga suso hanggang lumaylay,
At ang kay libog na lalaking gumatas dito
Ay naghanap ng sariwang suso sa Sarajevo.

Pagkaraan, bumaling ako sa aking kapatid
Ngunit wala siyang dibdib.
At wala akong iba pang nagawa
Noong araw na pag-usapan siya at ibinigay
Sa lalaking ang tanging isinusuot ay palda.
Mahal ko rin ang tiya ko,
Na hindi ipinagmamalaki ang pag-ihi sa pader.
Sa ganitong panahon ay natuto akong maghanap
Sa ibang lugar, at mamuhay doon nang taglay
Ang mga pilat ng liwanag.

Katulad mo, ni Roque Dalton

Salin ng “Comu tú,” ni Roque Dalton ng El Salvador
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Katulad mo

Katulad mo, mahal ko
ang pag-ibig, ang búhay, ang halimuyak
ng mumunting bagay, ang bughaw
na tanawin ng mga araw ng Enero.

At kumukulo ang aking dugo,
at ako’y napapahalakhak  sa pamamagitan
ng mga matang batid ang búko ng mga luha.

Nananalig akong marikit pa rin ang mundo;
gaya ng tinapay, ang panulaa’y para sa lahat.

At ang mga ugat ko’y hindi magwawakas
sa akin, bagkus sa mga lingid na dugo
nilang nakikibaka para sa búhay,
pag-ibig,
mumunting bagay,
tanawin at tinapay,
ang panulaan para sa lahat ng nilalang.

Ang Puwesto sa Kalooban, ni Papa Juan Pablo II

Salin ng “The Place Within,” ni Papa Juan Pablo II (Karol Wojtyla)
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Ang Puwesto sa Kalooban

. . . . . . .Nasa iyo ang aking puwesto, ang iyong puwesto ay nasa akin. Ngunit ito ang puwesto ng lahat ng tao. At hindi ako napabababà nila sa puwestong ito. Nakahihigit ako nang mag-isa—nakahihigit kung wala nang iba pa—nag-iisa ang katauhan. Gayundin, ako ay napararami nila sa Krus na nakatindig sa lugar na ito. Ang pagpaparaming ito nang hindi nababawasan ay nananatiling misteryo: ang Krus ay sumasalungat sa agos. At doon, marami ang umuurong sa harap ng Tao.
. . . . . . .Para sa iyo—paanong naging ganap ang Krus?
. . . . . . .Ngayon, hayaang maglakad tayo sa makikitid na baitang na tila ba tunel na naglalagos sa dingding. Silang naglakad sa dahilig ay huminto sa pook na kinaroroonan ng láha. Hinirang ang iyong katawan at isinilid sa libingan. Sa pamamagitan ng iyong katawan ay nagkaroon ka ng lugar sa mundo, ang papalabas na pook ng katawan na ipinagpalit mo para sa pook sa kalooban, at nagwika: “Kunin ninyong lahat ito at kainin.”
. . . . . . .Ang radyasyon ng gayong lugar sa kalooban ay kaugnay ng lahat ng papalabas na pook sa Mundo na dinaluhan ko sa peregrinasyon. Pinili mo ang lugar na ito ilang siglo na ang nakalilipas—ang pook na ibinigay mo ang iyong sarili at tinanggap ako.

Limang Klasikong Haiku

Musika

Basho

Nulan ng rosal;
ang bundok ay talulot
sa ritmong talón.

Alaala

Tairo

Galit si ama;
pitas kong gumamela’y
fatek sa isip.

Bagong buhay

Shiki

Guho ng baláy,
ngayon ay punong peras.
Bakás ng digma.

Pag-iral

Buson

Nita ko’y kidlat
sa kawayanan; tatlong
hamog ang natak.

Wakas

Issa

Lungkot ng mundo
ang lagas na bulaklak—
kawangis natin.

 

Kapag walang takot ang diwa, ni Rabindranath Tagore

Salin ng “Chitto Jetha Bhayshunyo,” ni Rabindranath Tagore ng India
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Kapag walang takot ang diwa

Kapag walang takot ang diwa at taas-noo ang paglalakad
Kapag malaya at ni walang sukal ang mga karunungan;
Kapag ang mundo’y hindi na muling magkakadurog-durog
Sa makikitid na panloob na moog na matatayog;
Kapag ang salita’y umaahon sa pusod ng katotohanan;
Kapag iniunat nang ganap ang matitiyagang kamay;
Kapag hindi naliligaw ang malinaw na batis ng bait
Sa madidilim na disyerto ng mga patay na kaugalian;
Kapag ang isipan ay kinakasangkapan nang pasulong
Tungo sa papalawak na pagninilay at pakikibaka,
Tungo sa kalangitan ng minimithi’t inaabangang kalayaan,
Ama ko, pukawin mong lubos ang aking lupang tinubuan.

Pabula, ni Octavio Paz

Pabula

Salin ng “Fabula” ni Octavio Paz ng Mexico.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Para kay Álvaro Mutis

Ang mga panahon ng apoy at simoy
Ang kabataan ng tubig
Mulang lungti hanggang dilaw
.  .   .   .  . . . . . . . . . . . .  . . .   .Mulang dilaw hanggang pula
Mulang pananaginip hanggang pagmamasid
. . . . . . . . . . . . . . . . . .  Mulang lunggati hanggang pagkilos
Isang hakbang na lámang at hindi mo pinag-igihan
Ang mga insekto’y pumipitlag na hiyas
Humihimlay ang init sa gilid ng sanaw

Ang ulan ay waring malatiki na magulo ang buhok
Ang punongkahoy ay tumatayog sa iyong palad
At ang punong iyan ay tumawa, nanghula, kumanta
At ang mga hula nito’y nagkabagwis at umimbulog
May mga payak na milagrong tinatawag na mga ibon
Ang lahat ay para sa isa’t isa
Ang isa’t isa ay para sa lahat
May isang napakalaking salita na wala ni likuran
Ang salita na gaya ng araw
Isang araw ay magkakadurog-durog ito sa libong piraso
Ito ang mga salita ng ating wikang inuusal ngayon
Mga piraso na hindi na muling mabubuo pa
Mga basag na salaming tinititigan ng wasak na mundo

Stop illegal arrest. No to kidnapping. No to illegal detention.

Patola, ni Roberto T. Añonuevo

Patola

Roberto T. Añonuevo

Kakainin ka nang múra, o tatanda para maging espongha.
Dahil alam ang batas ng mundo, lumulusog ka sa hardin
ng seguridad, at gumagapang na baging para sakmalin
ang bakod o poste o trelis na magbubunyag ng lakas.
Kinakatas sa iyong mga buto ang langis, at tanghalian
ng kambing o hito ang anumang tirang sapal o himaymay.
Pahahalagahan ka ng imperyo, at isasama sa paliligo.
Sabik ka sa suplay ng liwanag at sabik sa suplay ng tubig,
at waring ibig daigin kahit ang pinakamatigas na punò.
Makikilala ka sa mga palengke, at iisipin ang mga pulis—
mahabang tarugo na sapilitang pumapasok sa ibang puri,
o kung hindi’y pamalo ng berdugo na hepe ang pumupuri.