Patola, ni Roberto T. Añonuevo

Patola

Roberto T. Añonuevo

Kakainin ka nang múra, o tatanda para maging espongha.
Dahil alam ang batas ng mundo, lumulusog ka sa hardin
ng seguridad, at gumagapang na baging para sakmalin
ang bakod o poste o trelis na magbubunyag ng lakas.
Kinakatas sa iyong mga buto ang langis, at tanghalian
ng kambing o hito ang anumang tirang sapal o himaymay.
Pahahalagahan ka ng imperyo, at isasama sa paliligo.
Sabik ka sa suplay ng liwanag at sabik sa suplay ng tubig,
at waring ibig daigin kahit ang pinakamatigas na punò.
Makikilala ka sa mga palengke, at iisipin ang mga pulis—
mahabang tarugo na sapilitang pumapasok sa ibang puri,
o kung hindi’y pamalo ng berdugo na hepe ang pumupuri.

Advertisements

Karimlan sa dulong buwan ng taon, ni Ah Bahm

Salin ng “H’uayah Yaab T’kaal Kin Eek” ni Ah Bahm, batay sa bersiyon ni John Curl
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Karimlan sa dulong buwan ng taon

Ito ang mga araw ng pag-iyak,
ang mga araw ng kasamaan.
Lumaya ang demonyo,
nabuksan ang impiyerno,
walang natirang kabutihan
bagkus kasamaan,
dalamhati, gulo, at hiyawan.
Lumipas ang buong taon,
ang taon na ibinibilang dito.

Dumating ang buwan
na walang ngalan ang mga araw,
Ang makikirot na araw,
Ang mga halimaw araw,
Ang maiitim na araw.

Ang maririkit, sumisinag na mata
ni Hunabku para sa kaniyang
makalupang mga anak
ay hindi pa sumasapit,
dahil ang mga pagkakasala
ng lahat ng tao sa sangkalupaan
ay ganap na titimbangin:
Lalaki at babae, bata at matanda,
mayaman at mahirap, paham
at mangmang;
Punong Ulupong, komisyoner,
gobernador, kapitan, babaylan,
mga konsehal, alguwasil.
Lahat ng pagkakasala ng tao
ay titimbangin sa mga araw na ito;
dahil darating ang panahon
na ang ganitong mga araw
ay magtatakda ng wakas ng daigdig.

Sanhi ng mga pangyayaring ito,
huhusgahan ang mga kasalanan
ng tao sa daigdig.
Sa dambuhalang sisidlang kristal
na likha sa luad ng mga anay,
titipunin ni Hunabku
ang mga luha mula sa lumasap
ng mga kasamaan sa daigdig.
At kapag napuno na ang sisidlan,
magwawakas na ang lahat.

building chateau stone monument tower pyramid castle ancient landmark fortification ruin mayan archaeology temple mexico ruins civilization archeology mexican maya yucatan archaeological archaeological site historic site ancient history maya civilization

Taimtim na sandalî, ni Rainer Maria Rilke

Taimtim na Sandalî

Salin ng “Ernste Stunde,” ni Rainer Maria Rilke.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Sinumang lumuha sa oras na ito saan man sa mundo,
 . . . . . . . . . . . . lumuha nang walang katwiran sa mundo,
 . . . . . . . . . . . . ay sadyang lumuha sa akin.

Sinumang tumawa sa oras na ito saan man sa gabi,
 . . . . . . . . . . . .nang walang katwiran sa gabi,
 . . . . . . . . . . . .ay sadyang tumawa sa akin.

Sinumang gumalà sa oras na ito saan man sa mundo,
 . . . . . . . . . . . .gumalà nang walang katwiran sa mundo,
 . . . . . . . . . . . .ay sadyang gumalà sa akin.

Sinumang yumao sa oras na ito saan man sa mundo,
 . . . . . . . . . . . .yumao nang walang katwiran sa mundo,
 . . . . . . . . . . . .ay titig na titig sa akin.

 

Ang Wakas ng Daigdig, ni Jorge Guillén

Salin ng “El fin del mundo” ni Jorge Guillén ng España.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Ang Wakas ng Daigdig

Jorge Guillén

Waring malapit na ang wakas sa mahina ang loob na naghihintay at nakatindig nang walang tinag. Ito ang Wakas at Araw ng Paghuhukom. Humahangos ang mga pangitain. Nauunawaan ang lahat sapagkat napakadilim.

Terible ang dagundong. Makinig nang mabuti. Ito na ba ang pagkagunaw? May motor ng sasakyang naglandas. Nabiyak ba ang mga semento at numipis ang hangin? May isang bahay na itinatayô. Anung baho roon! Kimika, purong kimika: nakasusukang amoy na lumalaganap, nakasusulasok.

Wala nang higit na madali kundi talikdan ang katwiran para sa apokalipsis. Walang tuksong makaaakit sa bulgar na gawi kundi ang panlulumo. Lulutasin ba nang lubos ng kamatayan ang lahat, na nakakubli sa ating pangamba, sa harap ng patuloy na pagkagunaw?

Ito ang wakas ng daigdig, ng iyong daigdig. . . Huwag mabagabag. Susian ang orasan. Lilipas pa ang milyon-milyong taon. Bagaman nagaganap ang Kasaysayan nang paikot-ikot, napakabagal pa rin ng lakad ng mga minuto. Magtiis, magtiis ang pitlag ng matris.

Anne Hathaway

salin ng tula sa Ingles ni Carol Ann Duffy.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Ang kama na ibig natin ay umiikot na mundo
ng mga gubat, kastilyo, sulô, burol, dagat
na pagsisisiran ng mga perlas. Mga bulalakaw
ang salita ng aking irog pabulusok sa daigdig
gaya ng mga halik sa labing ito; banayad
na ritmo ang katawan ko sa katawan niya,
alingawngaw ngayon, saka asonansiya;
ang hipo niya’y pandiwang sumasayaw sa gitna
ng pangngalan. May mga gabing napanaginip
ko na sinulatan niya ako’t ang higaan ay pahina
sa ilalim ng kamay ng manunulat. Umiindak
ang romansa at drama sa haplos, samyo, lasa.
Sa ibang kama, na pinakamalambot, nakatulog
ang aming mga panauhin, na nagpapatalbog
ng kanilang prosa. Ang buháy, galák na mahal ko
ay hinawakan ko sa ulunang ataul ng aking biyuda
habang hinawakan naman ng irog ang palad ko
doon sa pangalawa sa pinakamalambot na kama.

Bahaghari at Tao, ni Yevgeny Yevtushenko

salin ng dalawang tula ni Yevgeny Yevtushenko.
salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

Bahaghari

Nang lumitaw ang iyong mukha
sa aking kinuyumos na buhay,
ang tanging naunawaan ko noon
ay ang taglay na karukhaan.
Pagdaka’y ang natatanging sinag
sa kahuyan, sa mga ilog, sa mga dagat
ang naging ugat ko sa kinulayang
daigdig at doon ay wala akong simula.
Takot na takot ako, lubos na takot
sa di-inaasahang wakas ng liwayway,
sa mga pagbubunyag
at mga luha at nangauupos na sigla.
Di ko tinikis iyon, ang pag-ibig ko’y
ang pangambang ito, na pinalulusog
nang walang ibang makapagpapalusog,
gaya ng kalinga ng gusgusing bantay.
Kinukulob ako ng pagkatakot.
Maláy ako na maikli ang sandaling ito
at ang bahaghari sa aking balintataw
ay maglalaho
kapag sumisilay ang iyong mukha.

Tao

Walang mga tao na walang kalatoy-latoy.
Ang tadhana nila’y kronika ng mga planeta.

Walang hindi natatangi sa taglay nila,
at bawat planeta’y kakaiba sa ibang planeta.

Kung ang isang tao’y namuhay nang lingid,
ang makatagpo ang mga kaibigan niya
sa gayong oskuridad ay sadyang may latoy.

Pribado sa bawat isa ang kaniyang mundo,
at sa mundong iyon ay pambihira ang minuto.

At naroon sa mundo ang minutong masaklap.
At maituturing na pribado.

Sa sinumang tao na pumanaw, pumapanaw
sa kaniya ang unang niyebe at halik at away.

Sumasáma sa kaniya ang lahat.
Kabilang dito ang mga naiwang aklat at tulay
at kambas na pintado at makinarya.

Kaninong tadhana ang makapananaig?
Ngunit anumang nawala ay hindi rin wala:

sa tuntunin ng laro, may kung anong naglaho.
Hindi tao ang yumayao; bagkus ang mga mundo
na kimkim nila.

Na batid nating may mali, na nilalang ng daigdig.
Ano sa pinakaubod ang alam natin sa kanila?

Kapatid ng kapatid? Kaibigan ng mga kaibigan?
Mangingibig ng mangingibig?

Tayo ang nakababatid ng ating mga magulang
sa lahat ng bagay, sa wala.

Naglalaho sila. At hindi sila maibabalik.
Hindi mapasisibol ang mga mundong lihim.

At sa tuwi-tuwina, paulit-ulit,
nagdadalamhati ako laban sa pagkagunaw.

Riple at Pag-ibig ni Heberto Padilla

Mga tula ng makatang Cubano, Heberto Padilla, mula sa orihinal na Espanyol
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

ANG LUGAR NG PAG-IBIG

Natatanaw ko lagi sa balikat mo ang mundo.
Sumisiklab ito sa gitna ng mga unos.
Ito ang piraso ng bulók na kahoy, ang lumang
parol na lumulutang wari sa hihip ng hangin.
Ang mundo na ang mga katawan natin
(ang ating pag-iisa) ay hindi kayang maparam,
ang siglo ng mga sapador at maninisid
na pawang nakapailalim sa iyong mga unan,
ang pook na ang iyong mga balikat
ay higit na lumalamig at higit na dumurupok.
Siyempre, sa ibabaw ng iyong mga balikat
(na pangyayaring hindi natin maiiwasan)
may listahan ng mga nawawalang tao,
may isang nayon na nawasak,
may isang batang paslit na nangangatal.

ANG TANONG SA PAARALANG FRANKFURT

Ano kaya ang nasa isip niya?
Ano kaya ang iniisip
ng lalaking
nangangatal sa gitna ng riple at pader?

Maaaring sumagot
alinsunod sa pagkakasunod-sunod:
Horkheimer
Marcuse
Adorno.

Isaayos muli ang tanong
kung sa palagay mo’y kailangan:
Sa pagitan ng riple at pader,
ano kaya ang iniisip
ng lalaking nangangatal,
na abot-tanaw, inilibing sa panahon niya,
gayunman ay nasa yugtong babawiin
palayo
na hindi naisahinagap ni minsan ng kaniyang ina?

Larawan ng pagbaril sa kaaway, Mexico, 1916. Dominyo ng publiko at hango sa Wikimedia Commons.

Larawan ng pagbaril sa kaaway, Mexico, 1916. Dominyo ng publiko at hango sa Wikimedia Commons.

Utos ng Diyos

Hinubog ng diyos, alinsunod sa kaniyang hulagway, ang tao. Ito ang mensaheng tumagos sa iyong isip, at tinanggap nang maluwag at walang kurap sa mahabang panahon. Maaaring labis na mapagpakumbaba ang maykapal, tugon mo, at sa anyo ng isang mortal ipapadron ang kaniyang larawan. Ngunit ang gayong gawi ay paimbabaw; at lumilikha ng idolo ang bathala upang ang idolong ito ay magpagunita ng sariling kadakilaan. Ang diyos ang tanging may karapatang labagin ang batas na kaniyang itatakda. Mababali ang utos ayon sa nais ng tagapag-utos!  Siya lamang ang dapat sambahin, wika nga, at wala nang iba pang diyos ang dapat kilalanin! Kung hindi lilikha ng tao ang diyos, paano niya mababatid, kung hindi man matatandaan, ang sariling larawan? Salamin nga ba ng diyos ang tao? Hindi nakatitiyak ang diyos sa kaniyang sarili, gaya ng paghahawig niya sa tao na iba’t iba ang anyo at kulay; at kailangang iutos pa niya sa kaniyang mga deboto na siya lamang ang dapat pagpugayan. Ay, kung kaanyo ng diyos ang tao, naisip mo, ang diyos ay banidosong maylikha na sumasamba sa kaniyang sariling mukha.

“Utos ng Diyos,” tulang tuluyan ni Roberto T. Añonuevo, 14 Enero 2010.

Atlas