Ang mga Tuta, ni Roberto T. Añonuevo

Ang mga Tuta

Roberto T. Añonuevo

Walong tuta ang nananaginip ng mga utong,
ito ang haka mo, at ang gatas ay napakalayong
pantalan na dapat tawirin — sa kisapmata.

Umihip ang simoy, at mula sa alimbukay
ng alikabok ay tumatakbong naghahanap
ang isang aso,
na sa iyong tanaw ay naging tao,
at ito ang paraiso sa mga supling ng lupa,
o kung hindi’y bunganga ng impiyerno.

Umiiyak ang mga tuta, at umiiyak
ang lupa na yumayanig wari dahil sa awa.
Mga bulag silang nilalang na gumagapang.

Tumalikod ka ngunit naririnig mo ang tahol
ng paghangos at pagkalinga.
Ang tahol ay paos, at tumatagos sa balát.
Maya-maya’y umalulong ang karo ng dyip.
Lumakad ang nagdadalamhating mga gulong,
at sa bodega ng iyong gastadong guniguni
ay pumaloob ang mga nagugutom na hayop.

Kinusot mo ang iyong paningin.
At nang buksan mo ang kalooban sa tagpo,
ang mga tuta’y iba-iba ang kulay sa malay.

Parang tao, wika mo, na alipin ng burukrata
o pangulo, at naghahanap ng pangako ng gatas
at pulut upang makaraos sa gutom at pangamba.
Ngunit ang gayong kuro-kuro ay kalabisan
sapagkat walang pakialam ang mga hayop
sa pagtitindig ng burukrasya at politika,
at hinding-hindi sasawsaw sa agawan ng poder.

Kinusot mo muli ang iyong paningin.
Gumapang ang walong tuta sa walong daan
tungo sa sariling kaligtasan, at higit kang nalito.

Ang walong tuta, sa pakiwari mo, ay kapatid
mong iniwan sa kangkungan isang gabi,
habang gutom na gutom ang kalan,
at kumikislap ang patalim sa paminggalan.
Nauulinig mo ang sumisiyap-siyap na motor.
Naghahalakhakan ang mga lasenggo,
at ang hapag ay nabuburyong sa liwanag
mula sa mga berso ng makatang San Miguel.

Stop weaponizing the law. No to illegal arrest. No to illegal detention. No to kidnapping. Uphold the human rights of all Filipinos, specially the poor and powerless!

Advertisements

Ang mga bayang hindi makatarungan, ni Axmed Aadan Afqalooc

Ang mga bayang hindi makatarungan

Salin ng tula ni Axmed Aadan Afqalooc ng Somalia.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Ang mga bayang hindi makatarungan at laban sa katotohanan
ay ibubunyag ng ating Poon at aagawin ang kanilang kadakilaan.
Ang munting pasiya, na hindi naisip ninuman, ang ikagigiba nila.
Isang maliit na lamok ang sanhi ng pagkamatay ni Namaruude.
Hinukay ng mga daga ang Marraba, at gumuho ang pader sa tubig.
Nalipol ang mga tao ng Caad na itinuring na pambihirang paraiso.
Isang bagyo ang nagwasak sa mga lungsod na sakop ng mga Luude.
Sinumang mapagmataas ay mababatid na mali ang mga akala niya.

sky monument statue blue austria sculpture vienna out crying despair screenshot anger atmosphere of earth computer wallpaper

Bantayan

Kung ito ang pook na laan sa mga destiyero, wiwikain marahil ni Fides, ang mamuhay nang bilanggo ay paraiso. Hindi tatanawing pader ng mga bilibid ang mga alon, bagaman nakayayanig sa unang pagkakataon sa panig ng mga binyagan ang katahimikan ng dayaray at harana ng mga kuliglig. Sa pagitan ng mga bituin at buhangin ay makapaglalandas ang guniguni tungo sa iyong kinaroroonan. Ngunit magbabalik ang aking ulirat kapag ako’y kinagat ng mga lamok at langgam. Makakaligtaan ko kahit panandali ang paganong buhay mula sa lungsod, ang masisikip na lansangan at masusukal na loob, at mabibigo akong mabigkas ni maisahinagap ang inimbentong pangalan para sa manipestong hinihingi ng pantalan ng Hagnaya. Sa kinatatayuan ko ay maiiwan ang lahat ng iyong alabok at agam-agam, makaraang humakbang nang banayad palapit sa baybay. Sumasapit sa diwa mo ang mga isda, at kung ikaw ang inaasam nilang Tagapagligtas, babantayan mo rin kahit sa pangarap ang kapuluan ng mga tangrib na sukatan ng pagkain ng daigdig. Lumuluha ng bulalakaw ang hatinggabi habang duguan ang buwan. Humahalakhak ang mga lasenggong dayuhan, at wika nga’y isang patak ng wiski ay makahahawi ng dagat.  Ikaw na nakatindig sa mga tinik ng kahapon ay tila paslit na nakahiga sa dalampasigan ngayong gabi—lastag ang anino na tumatakip sa hulagway ng gaya kong deboto sa mundo.

“Bantayan,” tulang tuluyan © ni Roberto T. Añonuevo. 10 Disyembre 2011.
Bantayan Island. Kuha ni Bobby Añonuevo. 2011.

Bantayan Island. Kuha ni Bobby Añonuevo. 2011.

Gubat at Langaw, ni Eliot Weinberger

Dalawang tulang tuluyan ni Eliot Weinberger.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

ANG GUBAT

Kapag nasa Angola, huwag pumasok sa kagubatan ng Cokwe kung gabi. Naroon si Muhangi, ang huklubang lalaki, ang dating dakilang mangangaso, na tumatakbo nang humihiyaw sa kahuyan. Si Kanyali, na may anyo ng batang babae, ay hinahabol ang mga lagalag nang sunong ang punso ng mga anay. Si Kapwala, ang batang namumuhay sa mga butas ng mga punongkahoy, ay winawaswas ang tapi na yari sa balát ng hayop. Naroon si Ciyeye, ang naglalakad na sigâ, at si Kalulu, ang munting pulang paslit na sumisitsit sa simoy. Si Samutambieka, na di-kilalang hayop na may isang paa, isang mata, isang tainga, isang ngipin, ay tangan ang pamalong tigmak sa dugo ng mga tao. At pinakamalubha sa lahat si Nguza, ang malaking matang nakasampay sa sanga ng punongkahoy, at nakatitig.

MGA LANGAW

Hindi mauunawaan ng langaw kung paanong nagkaroon ng daigdig na hindi nito makakamit. Ang langaw na nasa ibabaw ng tae, gaya ng madalas wikain, ay nasa paraiso; at isinumpa ang langaw na nasa pulut. Ang pamaypay-langaw ni Vishnu, na yari sa balahibo ng yak, ay nagpapahiwatig ng dharma: sila at tayo at tayong lahat ay walang magagawa kundi ipagaspas iyon. Batid ng langaw ang kalugurang ipinagkakait sa mga hayop: ang makipagkarát habang lumilipad. Beelzebub, ang Panginoon ng mga Langaw. Mababaliw ang tao na may paninging kalidoskopyo gaya ng langaw; ang langaw na may paninging gaya ng sa tao ay malulungkot sa tuwid na pagtanaw. Si Apollonius ng Tyana ay pinawi ang mga langaw sa Byzantium sa pamamagitan ng paglikha ng bronseng langaw at ibinaon yaon sa ilalim ng haligi. Maaaring umiisip ng ibang bagay ang langaw, o sadyang hindi nag-iisip; hindi nito tinitingnan kung saan pupunta, at bumabangga sa iskrin. Isinapelikula minsan ni Yoko Ono ang langaw na umaakyat sa suso na parang pagsakop sa Everest. Ang mga babaeng Ruso ay iniuukit ang mga ataul sa mga nabo, at inililibing ang mga langaw. Ang langaw sa nakabukang sugat ay gumaganap ng pagiging langaw lamang, ikinasisiya ang katotohanang ang tao ay tao lamang. Si Charles Reznikoff, na binigyan ng trabaho sa Hollywood at walang magawa, ay sumulat ng mga tula hinggil sa katahimikan at pag-iisa ng mga langaw sa kaniyang desk.

Mapapanaginipan ng bata ang kaniyang sarili sa unang bersiyon ng pelikulang Ang Langaw: munting ulo ng tao sa katawan ng langaw, na nasalalak sa sapot ng gagamba, at sumisigaw: Saklolo! Mapapanaginipan naman ng matanda ang kaniyang sarili sa ikalawang bersiyon ng pelikulang Ang Langaw: Mahal pa rin niya ang naturang nilalang gaano man ito naging kasuklam-suklam.

“Adan” ni Federico García Lorca

Halaw at salin ng tulang “Adam” ni Federico García Lorca mula sa Espanyol
Halaw at salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Adan

Tigmak sa dugo ng punongkahoy itong umaga
Na ang babaeng bagong panganak ay umuungol.
Ang tinig niya’y bubog sa sugat na umaantak,
At sa bintana’y anyo ng butong sala-salansan.

Sibat ng sinag ay nagtitindig at humahamig
Ng puting hangga nitong pabula na lumilimot
Sa nagtatagis na mga ugat na kumakampay
Tungo sa lilim ng dambuhalang punong mansanas.

Napapangarap ni Adan yaong sinat ng luad
Ng batang paslit na dumarating, patalon-talon
Sa kambal pitlag ng kanyang pisnging mamula-mula.

Ngunit ang Adan na sadyang itim ay nanaginip
Ng buwang patas na walang buto ang mga bato
Na magliliyab ang batang sinag nang walang humpay.

Federico García Lorca

Dila

DILA

Ituturing kang pitho na makasisilip sa pinto ng sasapit na kabutihan o kapahamakan sa buong daigdig. Lalabas ka sa iyong yungib para tikman ang simoy, at lasahan ang pagkain, patalim,  o lason sa atas ng kaluguran o kalooban. Magluluwal ka ng mga salita, mga salitang gagapang, lalangoy, lalakad, lilipad upang maghasik ng salot, digma, hirap, gutom nang maitampok ang nanlilimahid na pag-asa. Alam mo ang wika ng Maykapal at ang wika ng Ulupong. Batid mo rin ang wika ng kabiyak, at kung siya’y sisigaw, ihahaka mong isinisigaw niya ang iyong kariktan kung hindi man ang sinaunang kasinungalingan, habang nakakumot kayo ng makapal na ulop at nagtatalik sa kutson ng mga dahon.

Ahas, retrato mula sa pdphoto.org