Sayaw ko, ni Blaise Cendrars

Salin ng “Ma danse,” ni Blaise Cendrars (Frederick Louis Sauser)                   ng Switzerland
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Sayaw ko

Kay Platon, walang karapatan sa lungsod ang makata
Hudyong palaboy
Metapisikong Don Juan
Mga kaibigan, matatalik sa loob
Wala ka nang kaugalian at wala nang bagong gawi
Dapat nang lumaya sa tiranya ng mga magasin
Panitikan
Abang pamumuhay
Lisyang kayabangan
Maskara
Babae, ang sayaw na ibig ipasayaw sa atin ni Nietzsche
Babae
Ngunit parikala?
Tuloy-tuloy na pagpasok at paglabas
Pamimilí sa lansangan
Lahat ng tao, lahat ng bansa
At ikaw ay hindi na pasanin pa
Tila ba hindi ka na naroroon .  .  .
Ginoo akong nasa kagila-gilalas na treng tumatawid sa parehong lumang Ewropa
. . . . . . . at nakatitig nang malamlam mula sa pasilyo
Hindi na makapukaw sa aking interes ang tanawin
Ngunit ang sayaw ng tanawin
Ang sayaw ng tanawin
Sayaw-tanawin
Paritatitata
Ang aking paiikutin

Advertisements

Ang araw ng liwanag, ni Bjørnstjerne Bjørnson

Salin ng tula ni Bjørnstjerne Bjørnson ng Norway
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Ang Araw ng Liwanag

Iyon ang pinakamarikit na liwanag ng araw,
Ang baláy at bakuran ay ni hindi ako mapigil;
Gumalà ako sa kahuyan, humiga sa damuhán,
At sa duyan ng kaluguran ay nagpabíling-bíling;
Ngunit laksa ang langgam, nangangagat ang mga lamok,
Mabagsik ang mga niknik, at putakti’y nag-aamok.

“Mahal ko, gusto mo bang magliwaliw ngayong maganda
ang araw?” ani inang nasa hagdan at kumakanta.

Iyon ang pinakamarikit na liwanag ng araw,
Ang baláy at bakuran ay ni hindi ako mapigil;
Sumapit ako sa párang, humilata sa damuhan,
At inawit ang ibinulong sa akin ng damdamin;
Gumapang ang ulupong na sandipa ang habà,
Nagbilad sa araw, at tumakbo ako nang magitlâ.

Sa ganitong araw, puwedeng magyapak, ani ina,
Habang hinuhubad niya ang medyas sa mga paa.

Iyon ang pinakamarikit na liwanag ng araw,
Ang baláy at bakuran ay ni hindi ako mapigil;
Kinalag ko ang tali’t humilata ako sa paráw
At masayang nagpaanod saka biglang napahimbing;
Ngunit nakapapasò ang sinag, sunog ang ilong ko,
Ayoko na, dadaong na ako sa pasigan dito!

“Ito ang panahon para mangalaykay,” ani ina’t
Isinudsod ang kalaykay sa dayami ng mandalá.

Iyon ang pinakamarikit na liwanag ng araw,
Ang baláy at bakuran ay ni hindi ako mapigil;
Umakyat ako sa puno’t naglaro nang walang humpay,
At ang malamig na simoy ang nagpakalma sa akin.
Ngunit nangalaglag ang mga uod sa aking batok,
Napalundag ako’t humiyaw: “Yawang umiindayog!”

“Kung hindi malilinis ang mga baka,” ani inang
nakatitig sa buról, “huwag umasang lilinis pa.”

Iyon ang pinakamarikit na liwanag ng araw,
Ang baláy at bakuran ay ni hindi ako mapigil;
Nagtungo ako sa talón, naglaro kahit maginaw,
At natamo ang kapanatagan sa angking damdamin.
Nakita ako ng sinag-araw nang nalunod at yumao—
Ikaw ang kumatha ng awit na ito’t hindi ako.

“Tatlong maliwanag na araw na lamang,” ani ina,
“at lahat ay handa na,” at inayos ang aking kama.

Parabula ni Juan Wika, ni Roberto T. Añonuevo

Parabula ni Juan Wika

Tulang tuluyan ni Roberto T. Añonuevo

Wika ang limitasyon ng ating guniguni, kaisipan, lunggati. Nililinang natin ang wika, aminin man natin o hindi, sapagkat dumadako tayo sa dulo ng ating lansangan, ang lansangang inaakala nating magbubunyag ng daigdig, ngunit ang totoo’y putol na riles, o bangkay na naglalakad ngunit pipi, ang sumasalubong sa atin. Nananaginip tayo sa wika, at ngayon, sumasarap ang pagkain dahil sa wika, tumatangkad tayo sa wika, kumikinis ang kutis sa wika, bumabango ang ating hininga sa wika, at naiiwan ang halimuyak sa ating mga damit at singit dahil sa wika. Sumisikat tayo dahil sa wika, lumalakas tayo dahil sa wika, at yumayaman tayo sa utang o pautang dahil sa wika. Makasasakay tayo sa motorsiklo o submarino dahil sa wika, at makalilipad gaya ni Darna dahil sa wika. Subalit sa oras na masalubong natin ang ibang nilalang na bigo tayong maunawaan, at tumatangging umunawa sa atin, at nagggigiit na sila lámang ang may monopolyo ng alpabeto at alpabeto ng kasarian, umuuwi tayong dungo at tulala sapagkat minsan pa’y nalinlang sa kontrata, ninakawan ng titulo ng lupa at titulo sa propesyon, o kaya’y hinahagad ng batas sa ngalan ng seguridad at kaunlaran. Sapagkat ang wika ay hindi na atin; ang wika ay nagmumula sa apat na panig at hatid ng mga banyagang simoy. Nasisinghot natin ang simoy na ito na taglay ang awiwit ng mga barkong sakay ang tone-toneladang produkto at serbisyo, armado ng tratado at negosyanteng politiko, at kung ang mga ito rin ang alagad ng wika, ang wikang ito—na kinakanaw sa ating gunam at isinusuka ng ating puso—ang magpapahiwatig ng limitasyon sa pagbubuo ng sarili at milyon-milyong sarili, tawagin man itong katutubo, tawagin man itong Filipino.

Sa Tiendesitas, ni Roberto T. Añonuevo

Sa Tiendesitas

Roberto T. Añonuevo

Kung ako ang ama ng daigdig na ito, ikaw pa rin ba ang anak ko sakali’t magunaw ang kinatatayuan mo? Sasagutin mo ako ng ngiti, na waring ang ngiti ay pagsasabi na hindi kailanman magaganap iyon, na katumbalik ng alak na nasa hapag.

“Iba ang planeta ko,” isisingit mo, at tayo’y malalasing sa espiritu at salita. “Bakit mo inakalang ikaw ama ng daigdig na ito kung ang realidad na ito ay nasa loob lámang ng iyong guniguni? Paano kung ang daigdig na ito ay sirang plaka na paulit-ulit umiikot, at nagsasabing ang Ama ay hindi ang lumikha ng lahat, bagkus ang laláng ng Salita para lapatan ng katwiran ang adelantado at alibugha?”

“Anak ka talaga ng putang ama!” sambit ko sabay yugyog sa balikat mo, habang isa-isang humihiga ang mga bote ng wiski.

Stop weaponizing the law. Yes to humanity. Yes to human rights!

Mga Siraulo, ni Rainer Maria Rilke

Salin ng “Die Irren,” ni Rainer Maria Rilke ng Austria
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Mga Siraulo

Tahimik sila dahil ang moog na humihiwà
doon sa utak ay nagsiguho at nangawasak;
ang mga oras na dapat silang nauunawà
ay nagsimula, at ngayo’y muling nagsisitakas.

Panatag sila kapag dumungaw sa may bintanà
sa gabing natal, at wala namang kakatwang asal:
Ang bawat bagay ay nadarama ng mga palad,
tibok ng puso’y bukás at handang muling magdasal,
naipapakò ang mga matang kalmanteng ganap

sa mga bagay na labis-labis sa aasahang
hardin sa plasang ano’t tahimik na umiinog;
at bawat pitlag nitong banyagang mundong sumilay
ay sumusukdol upang hindi na muling maupos.

Alimbukad: Rebolusyonaryong pagsasalin para sa lahat ng Filipino saanmang dako ng mundo!

Album ng Pamilya, ni Najwan Darwish

Salin ng tulang tuluyan mula sa wikang Arabe ni Najwan Darwish.
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo, batay sa bersiyong Ingles ni Kareem James Abu-Zeid.

Album ng Pamilya

Pinigil niya ako nang magkita kami sa piging at winika, “Mabuti pang bitayin ako kasama si Omar al-Mukhtar kaysa makihalubilo sa mga espiya na nagsasalita sa ngalan namin.

Pinigil niya ako at nagtanong sa pangalan ng kapitbahay kong tindero noong ako’y bata pa. Pagkaraan ay binunot niya ang isang munting album mula sa bulsa ng kaniyang abrigo at ipinakita ang mga larawan ng mga batang takot na takot, saka sinabing iyon ay pag-aari ko lahat.

Winika niyang nagbalik dapat ako ilang taon na ang nakalilipas, at ang aking kabiyak (na tinawag niyang anak) ay matapang na pinalaki ang mga bata noong ako’y nawawala.

(Sinabi rin niyang siya ang kapitbahay na tindero, at isa sa mga takot na takot na bata ang humahaliling magtinda habang nagsisiyesta siya.)

Hiyang-hiya akong itanong sa kaniya ang mga pangalan ng aking mga anak. Hiyang-hiya din akong itanong ang pangalan ng kanilang ina. Kumilos lamang ako na parang umalis ng bahay nang umagang iyon.

Bumuntong-hininga siya at tumitig sa malayo, gaya ng aktor sa dulang pantelebisyon, at sinabi sa akin na huwag ibunyag sa sinuman kung anuman ang naganap habang magkapiling kami, o kaya’y na siya ang pasimuno ng piging na ito—pinili niyang gumanap sa papel ng isang kapitbahay na tindero.

“Pipiliin kong mabitay kasáma si Omar al-Mukhtar kaysa manatili rito,” sambit niya nang sumusungaw ang mga luha sa kaniyang paningin. Bigla siyang humangos palabas ng pinto at iniwan ako sa piging.

Habang nag-iisa, binuklat ko ang kaniyang album, at tinitigan ang mga mukha ng aking mga anak.

Stop weaponizing the law. Stop weaponizing history. No to illegal arrest. No to illegal detention. No to extrajudicial killing. Uphold human rights, specially of the poor and powerless! Where are you, o my people?

Ang Bata na may Retrato, ni Kyriakos Charalambides

Salin ng tula ni Kyriakos Charalambides ng Cyprus
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Ang Bata na may Retrato

Ang bata na may hawak ng retrato,
ang retratong may lalim ng paningin niya
at nakabaligtad, ay nakatitig.

Pinaligiran siya ng madla; at nakatimo
sa mga mata niya ang munting retrato,
na malaking pasanin o ang kabaligtaran,
malaking pasanin sa tingin ngunit kayliit
kung isasabalikat, at higit na maliit
kapag nasa kaniyang kamay.

Nasa gitna siya ng madlang humihiyaw
nang pahimig, at tangan niya ang retrato
nang pabaligtad; bumagabag sa akin ito.

Nilapitan ko siya’t sumenyas ng mga kaanak
niya, o ng mga arko at tinig na pumirmi
sa panahon at lubos na walang tinag.

Ang retrato ay kahawig ng kaniyang ama.
Iniunat ko iyon nang patuwid, ngunit nakita
kong nakatiwarik pa rin ang lalaki.

Gaya ng hari, ng sota, at ng reyna,
na kapag binaligtad at tinanaw, ay tuwid
pa rin ang itsura, ang lalaking ito,
kapag tiningnan nang tuwid, ay ano’t
nakatiwarik at matiim na nakatitig.

Stop weaponizing the law. No to illegal arrest. No to illegal detention. Uphold human rights at all costs.

Sa dulo ng pag-asa, ni Roberto T. Añonuevo

Sa Dulo ng Pag-asa

ROBERTO T. AÑONUEVO

Sa dulo ng pag-asa, ano ang sasalubong sa iyo? Maaaring isang bangin o kawan ng putakti, o kaya’y tambakan ng basura kung hindi man putol na sapà. Malayang maglalakad ang mga pangamba sa mga anino at pitlag ng lupa, mayayanig ang mga ulupong sa iba’t ibang pakahulugan, at hindi ka man manghuhula, ang yugtong ito ang pinakadakila: iiral ka at maláy ka, iiral ka dahil maláy ka, at iiral ka nang maláy na maláy, kahit ang kinabukasan ay nananatiling palaisipan.

Sa dulo ng pag-asa, sumisikip ang mga selda ng bilangguan; ilalagda ang tatô sa iyong puso at budhi; at para kang paslit na nakasilay, sa unang pagkakataon, ng eroplano o selfon. Matutulog ka sa sahig, at mananagip na dilis na ibinibilad kasama ang libong dilis na nakahanay at natutulog sa labis na pagod o lungkot. Sa dulo ng pag-asa, maglilinis ka ng kubeta sa buong maghapon, o kung hindi’y magwawalis sa mga selda para sa kapatiran ng mga maykaya at maykapal. Sa dulo ng pag-asa, tutulungan ka ng ibang kakosa mong marahil ay naaawa sa itsura mong kalbo, bagito, at waring walang kaalam-alam sa mundo.

(Marahil hindi mo na kabesado ang dating daan sa dulo ng pag-asa. Sa iyong guniguni, lumuwag ang dating makitid na eskinita ng mga tambay, nangaglaho at nagsilipat kung saan ang mga dating kaibigan, lumiwanag ang tambayan, at ang pumalit na hulagway ay tahol ng mga tuta sa bakuran na ang pader ay hardin ng gumamela o rosal.)

Sa dulo ng pag-asa, itatanong mo sa diyos kung bakit mailap ang hustisya, gaya marahil ng pagtatanong ng liping dinakip, binugbog, at ikinulong ang ilan nitong piling kabataan. Isusumbat mo sa kaitaasan kung bakit hindi sumasagot ang diyos sa mga dasal na mataimtim at makulimlim. Hahanapin mo ang diyos na makahahawi ng mga alon, makapagpapaulan ng tinapay, makapagpapahilom ng maantak na sugat, makapagpapanumbalik ng ginhawa sa anyo ng mga bukás na bintana, makapagdudulot ng malawak na pagtitiis o pang-unawa, at makagaganti ng mahigpit na yakap habang tumutulo ang iyong luha.

Sa dulo ng pag-asa, marahil ay walang diyos. Sa dulo ng pag-asa, walang matatagpuang kaibigan. Sa dulo ng pag-asa, walang hinaharap kundi ang pagsasanla ng kaluluwa sa mga demonyong nalilikha sa pabrika ng mga pahayagan, gobyerno, at paaralan. Sa dulo ng pag-asa, walang matatagpuang pangalan, walang matatagpuang magulang, walang matatagpuang karatula na magtuturo kung kailan liliko sa kanan o kaliwa, o kung dapat manatili sa gitna. Sa dulo ng pag-asa, kusang destiyero ka na hahabulin ng mga bala o tarantadong batas.

Sa dulo ng pag-asa, isisilang ang digmaan na mananatiling biro ng presidente, ang digmaan na malalango ang lahat sa pangakò at malulunod sa kopa ng mga pakò, ang digmaan na magpapasikip sa libong bilibid at magpapataas sa ranggo ng mga pulis, ang digmaan na magpapasakit sa ulo ng mga piskal at huwes dahil ang mga kaso ay may padron at sukat gaya ng damit, at kailangang sumunod sila sa utos at patakaran ng nakatataas. Sa dulo ng pag-asa, ang digmaan ay katatawanan, at ang mga tumatawa ay parang mga payasong inupahan ng hari.

Sasalubungin ka ng araw sa dulo ng pag-asa. Iiwan mo ang lahat ng iyong nakasanayan, at maglalaho ang iyong takot o agam-agam. Lahat ng iyong lakas ay magbabalik, at isisilang ang sariwang katinuan. Sa dulo ng pag-asa, hindi mahalaga kung may sumalubong sa iyo o wala. Sa dulo ng pag-asa, hindi mahalaga ang iyong katauhan. Sa dulo ng pag-asa, tutuklasin mo muli kung totoong ang Maykapal ay nasa iyong buto’t lamán, hihintayin mo ang himala na ikaw rin ang lilikha at lumikha, at kung ituring man itong masaklap na biro, ang bathalang ito ang aabangan mo, pagsapit na pagsapit sa dulo ng pag-asa.

nature woods bikes bicycles trails fields grasses florida pine trees land vehicle bicycle cycling road bicycle mountain bike cycle sport mountain biking path mountainous landforms trail vehicle sports equipment mountain bike racing tree mountain racing bicycle soil hybrid bicycle hill adventure landscape ecoregion shrubland grass plant community road grassland prairie enduro cross country cycling freeride cyclo cross bicycle Stop illegal arrest. No to illegal arrest and detention.

Kaarawan, ni Roberto T. Añonuevo

Kaarawan

Roberto T. Añonuevo

Bumukas ang pinto, at humigop ng mga bagwis at amihan
ang himpilan. Lumakad papaloob doon ang isang binata,
at nang lumabas siya pagkaraan ng apatnapung gabi,
ang paligid ay hininga ng hukluban, at ang lupain
ay alingawngaw ng kalembang ng mga banyagang batingaw.
Luminga-linga ang kabataan, sinamyo ang halimuyak
ng mga palumpong at punongkahoy na nakasalubong,
sinalat ng mga talampakan ang maligamgam na lupa,
at waring naramdaman niyang pumatak sa kaniyang maantak
na loob ang malagkit maitim nakalalangong pulut ng ilahas
na kagubatan.