Mito, ni José Antonio Ramos Sucre

Salin ng “Mito,” ni José Antonio Ramos Sucre ng Venezuela
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Mito

Batid ng hari ang mga pag-aaklas at kaguluhang ginatungan ng pagkadismaya sa buong kabisera. Sa bawat hakbang niya’y sumasalubong ang mensahero ng madidilim na pangitain. Nagpasimuno siya ng nakagugulat na diyalogo hinggil sa isang malabong balita.
. . . . . . .Pumasok sa guniguni ng soberano ang pagkawasak ng sonang mataba ang lupain at ang pagkalipol ng mga magsasaka nito. Isang ilahas na tribu ang nakasilip ng pagkakataon nang mabulabog ang kaharian, at sinakop yaon sa pamamagitan ng mga karitong kargado ng mga karit. Ang ilang walanghiyang mangkukulam, na tagapayo ng mga barbarong pinuno, ay pabulalas na inihayag ang kanilang mga hula sa gitna ng nagliliparang alipato ng siga. Sa hihip ng maalinsangang simoy, ang duguang araw ay umahon mula sa mainit na nayon.
. . . . . . .Inilipat ng mga lalaki ng ilahas na tribu ang ilang tolda na yari sa balát na isinakay sa kanilang mga despiguradong aso, na uhaw sa dugo, at sumiping sa piling ng kanilang mga babae, nang panatag at magaan, sa loob ng mga yungib na pinagsanayan. Inilaan nila ang mga tolda para sa kanilang mga hepe.
. . . . . . .Bigong sinangguni ng hari ang hanay ng matatandang kapitan hinggil sa lunas sa estado, ang hiwatig ng balbas na pontipikal, at ang mapipiga sa maiikling usapan.
. . . . . . .Ang prinsipe, na kaniyang anak, ay sumabat upang sumingit sa konseho, na pinangibabawan ng nakaririnding katahimikan. Umimbento siya ng maginhawang pamamaraan at nagmungkahi sa kanila ng madaling diskurso. Taglay niya ang makapangyarihang diwain at mapagsalbang pandiwa. Nilisan niya ang pangkat ng mga nagugulumihanan.
. . . . . . .Sumuko sa usapan ang mga beterano, at umasa at sumunod sa kaniyang mga utos. Ang presensiya ng kabataan ay sumupil sa urong-sulong na tagumpay, at ibinuwal ang mga pakana ng mga rebelde.
. . . . . . .Hinarap ng bayani ang panganib sa tulong ng masilakbong madla. Noong araw na magbalik siya, inihimig ng maririkit na babae, mula sa asotea ng mga palasyo ng kabisera, ang awit ng sinaunang sekular na pumupuri sa bahaghari.

Caesarea, ni Czeslaw Milosz

Salin ng “Caesarea,” ni Czeslaw Milosz ng Poland at Lithuania
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Caesarea

Nang pasukin namin ang sariwang tubigan ng Caesarea
O habang naglalayag paroo’t gumagala sa mga atlas,
nahihimbing ang mga kanawáy sa sipol ng mga tangos,
lumilipad sa wawà ang kawan ng gansa nang mahamog
ang umaga. Mga multo at tore’y lampas wari sa ulop.
Ang kutitap at tunog ay gaya sa nagpipingkiang metal.
At ang mga galeón, na dating nakasapit pa sa pantalan,
Ay ano’t naaagnas sa tarangkahan ng lungsod.

Ilang taon ang lilipas bago matuto nang di-nakauunawa.
Naglagalag kami sa mga palengke ng Caesarea,
Tinawid-tawid ang mga tagaytay at lawa ng lupain,
Nakilala ang maraming tao at paniniwala at wika.
Ngayon, nang maging kapaitan sa amin ang Caesarea’y
hindi pa rin sigurado: kung iniligaw kami ng kasakiman
Ng paningin, o sadyang pinaniwalaang nagkatotoo ito:
Ang aming bokasyon, ang aming unang tulak ng dibdib.

Panalangin sa mga Maskara, ni Léopold Sédar Senghor

Salin ng “Prière aux masques” ni Léopold Sédar Senghor ng Senegal
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Panalangin sa mga Maskara

Mga Maskara! O mga Maskara!
Maskarang itim, maskarang pula, mga maskarang puti at itim,
Mga maskara mula apat na panig na pinagbubughan ng Diwa,
Binabati ko kayo sa katahimikan!
Kayo ang Ninunong may ulo ng leon, at nangunguna sa lahat.
Binabantayan ninyo ang pook na ito sa naghahalakhakang babae
At lumalaylay na mga ngiti,
Pinasisingaw ninyo ang eternal na hanging sinisinghot ko
na hangin ding sininghot ng aking mga Impó.
Mga maskarang lastag ang mga mukha, hinubdan ng bawat biloy
At bawat pileges,
Na hinubog ang anyong ito sa inyong hulagway, itong mukha ko
Na napasubsob sa altar ng hungkag na pahina,
Makinig sa akin!
Agaw-buhay ang kaawa-awang prinsesa, ang Africa ng mga imperyo,
Ang aming púsod ay nakatali sa Ewropang nasusukol ng kamatayan.
Ipakò ang di-nagbabagong paningin sa inyong tinipong mga anak,
Na nagbubuwis ng búhay gaya ng pulubing ibinigay ang huling damit.
Tugunin natin ang “kasalukuyan” sa pagpapabanyuhay ng daigdig,
gaya ng lebadurang nagpapaalsa sa puting arina na naging tinapay.
Sabihin sa akin, sino pa ang makapagtuturo ng ritmo sa libingan
Ng mga baril at makina?
O makahihiyaw nang masaya sa bukang-liwayway para pukawin
Ang mga ulila at ang mga namatay?
O makapagpapasiklab muli ng gunita ng búhay sa tao
Na natupok ang natitirang pag-asa?
Tinatagurian kaming mga tao ng bulak, ng kape, ng langis.
Tinatagurian kaming mga tao ng kamatayan.
Ngunit kami ang mga tao na nangagsisisayaw,
Na ang mga paa ay tumatatag sa pagsikad sa lupang naging tigang.

Stop weaponizing the law. No to illegal arrest. No to illegal detention. No to extra-judicial killing. Yes to human rights. Yes to humanity.

Bayan ko, ni Martin Camaj

Salin ng “Vendit tem,” ni Martin Camaj ng Albania
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Bayan ko

Kapág yumáo akó, akó nawá’y magíng damó
Sa áking mga bundók sa panahón ng tagsiból;
Sa taglagás, magbábanyúhay akóng magíng butó.

Kapág yumáo akó, akó nawá’y magíng túbig,
At ang áking máhalumigmíg na hiningá
Ay papaták na sariwàng ulán sa kaparángan.

Kapág yumáo akó, ako nawá’y magíng bató,
At sa sakláw ng áking minamáhal na lupàin
Ay magíng matatág at wagás na palátandâan.

woman standing beside river

Kautusan sa Paglilibing, ni Victor Segalen

Salin ng “Édit funéraire,” ni Victor Segalen ng France
Salin sa pandaigdigang Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Kautusan sa Paglilibing

.  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  . Testamento ng pagdakila sa libingang imperyal

.  .  .  .  .  .Ako, ang Emperador, ay ililibing sa pook na aking lunggati: sa mapagkalingang bundok na ito, na pinagpala ang mga bukiring nakapalibot sa paanan. Dito, ang tubig sa mga ugat ng lupain at ang kapatagan ng simoy ay napakapalad. Akin lámang ang marikit na libingang ito.

.  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  .*  *  *

.  .  .  .  .  .Ang limahang antas na arko ang magpipinid sa buong lambak: magiging maringal ang sinumang maglalandas sa nasabing pook.

.  .  .  .  .  .Patagalin pa ang mahabang seremonya ng pagluluksa: —ang prusisyon ng mga hayop, halimaw, tao.

.  .  .  .  .  .Ititindig ninyo roon ang matatangkad na moog pandigma. Butasin at hukayin nang napakalalim ang bituka ng bundok, nang walang panlulupaypay.

.  .  .  .  .  .Matatag ang kanlungan ko. Ako ang lalapit papasók sa libingan. Saksihan ako roon . At ipinid pagkaraan ang pinto, at lagyan ng pader ang puwang bago sumapit sa pintuan. Harangan ang daan sa lahat ng nabubuhay.

.  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  .*  *  *
.  .  .  .  .  .Wala akong balak na magbalik pa, at hindi ako nagsisisi, ni walang pagbabantulot, na mawalan ng hininga. Hindi ako nasasakal. Hindi ako nagdadalamhati. Naghahari ako nang may kabutihan at ang aking madilim na palasyo ay kaakit-akit.

.  .  .  .  .  .Ang kamatayan ay katanggap-tanggap at maringal at matamis. Isang pook na maaaring maging tahanan ninuman. Mananahan ako sa kamatayan at maligaya ako rito.

.  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  ..  .  .  .  .  .*  *  *
.  .  .  .  .  .Ngunit hayaang makaligtas ang munting nayon ng mga magsasaka sa gawing iyon. Ibig kong samyuin ang usok mula sa kanilang panggabing sigâ.

.  .  .  .  .  .At makikinig ako sa mga salita.

Alimbukad: Wikang Filipino sa Panitikang Pandaigdig

 

Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila, ni Dareen Tatour

Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila

Salin ng tula ni Dareen Tatour ng Palestina
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo

Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila.
Sa Jerusalem, binibilot ko ang aking mga sugat
At ibinubuntong-hininga ang mga pighati
At sinasapo ng aking palad ang kaluluwa
Para sa Arabeng Palestino.
Hindi ako susuko sa “mapayapang solusyon,”
Hindi ibababâ ang aking mga bandilà
Hangga’t hindi sila napapatalsik sa aking lupain.
Iwinaksi ko ang mga ito para sa bagong búkas.
Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila.
Labanan ang pandarambong ng mga bagong salta
At sumunod sa karabana ng mga martir.
Punitin ang nakahihiyang saligang-batas
Na nagtatakda ng pagkabusabos at panghihiya
At pumipigil sa atin na maibalik ang katarungan.
Sinunog nila ang mga inosenteng bata.
Si Kadil ay tinudla nila ng bala sa harap ng madla,
At pinaslang kahit maliwanag ang sikat ang araw.
Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila.
Labanan ang paglusob ng mga mananakop.
Huwag intindihin ang mga ahenteng nasa atin
At nagtatanikala sa atin sa mapayapang ilusyon.
Huwag katakutan ang nagdududang mga dila;
Higit na malakas ang katotohanan ng puso
Habang patuloy kayong naghihimagsik sa lupang
Nanaig sa iba’t ibang pananalakay at tagumpay.
Isulat akong prosa sa mga balát ng kalamba;
At ang tugon ko’y ang mga labî ng katawan.
Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila!
Bumangon, aking bayan, at lumaban sa kanila!

“Bayan ko,” ni Ibrahim Touqan

Salin at halaw ng “فــي رُبَـــاكْ” [Mawtini] ni Ibrahim Touqan ng Estadong Palestina.
Salin at halaw sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Bayan ko

Bayan ko, o aking bayan
Maringal at marikit, matayog at maningning
Ang iyong mga buról, ang iyong mga buról.

Buháy at paglaya, galak at pag-asa
Ang taglay ng hangin mo, at nasa hangin mo
Kailan kita makikita? Kailan kita makikita?

Ligtas at maunlad
Matagumpay at dinadakila
Masisilayan ba kita sa iyong kabunyian
Habang inaabot ang mga tala’t bituin ay inaabot?
Bayan ko, o aking bayan!

Bayan ko, o aking bayan,
Di magmamaliw ang aming kabataan para sa kalayaan
O mamámatáy sila, o sila’y mamámatáy
Iinom kami sa kamatayan at hindi sa piling ng kaaway

Hindi namin iibigin, hindi namin iibigin
Ang maging alipin, ang maging alipin
Ang eternal na panghihiya o kaawa-awang buhay
Ang eternal na panghihiya o kaawa-awang buhay
Ay hindi iibigin, ngunit muli naming aangkinin
Ang dakilang tagumpay, ang dakilang tagumpay
Bayan ko, o aking bayan!

Bayan ko, o aking bayan,
Ang patalim at panulat, at hindi ang usapan o pag-aaway,
Ang aming sagisag, ang aming sagisag
Ang kadakilaan, kasunduan, at tungkuling maging tapat
Ang humihimok sa aming makibaka, makibaka!

Pukawin kami, pukawin kami
Ang aming kadakilaan, ang aming kadakilaan
Ay kagalang-galang na mithi’t wagayway ng watawat
Ay kagalang-galang na mithi’t wagayway ng watawat
O makita ka sa iyong kabunyian
Matagumpay sa lahat ng kaaway
Bayan ko, o aking bayan!

Para sa mga Tirano ng Daigdig, ni Abo Al Qassim

Salin ng tulang “To the tyrants of the world” na sinulat sa wikang Arabe ni Abo Al Qassim Al Shabbi mula sa Tunisia.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo ng Filipinas.

Para sa mga Tirano ng Daigdig

Kayong mga tiranong mapang-api
Kayong mapagmahal sa karimlan
Kayong mga kaaway ng búhay
Inuyam ninyo ang mga walang malay na sugatan
at tigmak ng kanilang dugo ang inyong palad
Naglalakad kayo habang winawasak ang halina
ng pag-iral ng bawat nilalang at lumalago
ang uhay ng pighati sa mga bukid nila’t bayan
Huwag mabulag sa bukál, sa maaliwalas na langit,
sa sinag ng umaga
sapagkat ang dagim, ang kidlat-kulog-dagudog
ay sasapit sa inyo mula sa panginorin
Mag-ingat sapagkat may apoy sa ilalim ng abo
na magpapasupling ng mga tinik
at magpapahinog ng mga sugat
Pinugot ninyo ang mga ulo ng ibang tao
at pinitas ang mga bulaklak ng pag-asa
saka diniligan ng dugo at luha ang lupain
hanggang sukdulan itong malangô
Tatangayin kayo ng agos ng duguang ilog
at palalagablabin ng nag-aapoy ng bagyó.

Inisip ang Bayan ko’t Nagbalik ako sa Punongkahoy

Inisip ang Bayan ko’t Nagbalik ako sa Punongkahoy

Salin ng tulang tuluyan ni Karol Wojtyla (Papa Juan Pablo II) mulang Poland.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo mulang Filipinas.

1.
Sumibol ang punongkahoy ng karunungan ng mabuti at masama sa pasigan ng ating lupain. Kasama natin ay lumago ito sa paglipas ng mga siglo; tumayog itong Simbahan sa pamamagitan ng mga ugat ng ating konsiyensiya.

Pinasan natin ang mga prutas, mabigat ngunit nakapagpapalakas. Naramdaman natin ang punongkahoy na yumayabong, gayunman ay nanatiling nakabaon nang malalim sa isang patse ng lupa ang mga ugat nito. Inihayag ng kasaysayan ang mga pakikibaka ng ating konsiyensiya. Pumipintig ang tagumpay sa loob ng saray nito, at ang kabiguan. Hindi tinatakpan ng kasaysayan ang mga ito, bagkus hinahayang tumingkad.

Kaya ba ng kasaysayang dumaloy pasalungat sa agos ng konsiyensiya?

2.
Saang direksiyon nagsanga ang punongkahoy? Aling direksiyon ang sinusundan ng konsiyensiya? Walang kilalang hanggahan ang punongkahoy ng karunungan.

Ang tanging hanggahan ay ang Pagdating na magbibigkis sa isang lawas ang mga pakikibaka ng konsiyensiya at ang mga misteryo ng kasaysayan: paghuhunusin nito ang punongkahoy ng karunungan tungo sa Matang-tubig ng Buhay, na patuloy dumadaluyong.

Subalit bawat araw ay naghahatid ng parehong pagkakahati-hati sa bawat diwa at kilos, at sa pagkakahating ito’y ang Simbahan ng konsiyensiya ay tumataas mula sa mga ugat ng kasaysayan.

3.
Huwag nawa nating maiwala ang linaw na nakikita ng paningin, na pinaglilitawan ng mga pangyayari, at naglaho sa di-masukat na tore na batid ng tao kung saan siya patutungo. Tanging ang pag-ibig ang talaro ng tadhana.

Huwag na nating dagdagan ang saklaw ng anino.

Hayaang ang sinag ng liwanag ay umalimbukad sa mga puso at tumanglaw sa gitna ng karimlan ng mga salinlahi. Hayaang ang sinag ay tumagos sa ating karupukan.

Hindi dapat nating payagan ang kahinaan.

4.
Mahina ang bayan na tumatanggap ng kabiguan, at nalimot na ipinadanas iyon upang magbantay hanggang pagsapit ng oras nito. At ang mga oras ay patuloy na nagbabalik sa dakilang orasan ng kasaysayan.

Ito, ang liturhiya ng kasaysayan. Ang pagbabantay ay salita ng Panginoon at ang salita ng Bayan, na patuloy nating tinatanggap nang panibago. Lumilipas ang sandali sa salmo ng walang humpay na kumbersiyon: kumikilos tayo tungo sa pakikilahok sa Ewkaristiya ng mga daigdig.

5.
Sa iyo, daigdig, kami ay bumababa upang palawakin ang iyong saklaw sa lahat ng tao, ikaw na mundo ng aming mga kabiguan at tagumpay; sa lahat ng puso’y bumabangon ka bilang misteryo ng paskuwa.

Daigdig, palagi kang magiging bahagi ng aming panahon. Sa kabila ng panahong ito, at sa pagkatuto ng bagong pag-asa, maglalakbay kami sa bagong daigdig.

At ibabantayog ka namin, daigdig ng sinauna, bilang bunga ng pag-ibig ng mga salinlahi na hinigtan ang poot.

Apoy at Ibong Pinalayas, ni Mazisi Kunene

Salin ng “Izinkondlo Zemililo” [Mga Tulang Sinilaban] at “Imbono Yasekudingisweni” [Pagbabalik ng Ibong Pinalayas] ni Mazisi Kunene, batay sa bersiyong Ingles ni Vusi Mchunu.
Salin sa eleganteng Filipino ni Roberto T. Añonuevo.

MGA TULANG SINILABAN

Susundan kita nang hindi mo nakikita papaloob
Sa mga sagradong malig pababa sa bituka
Ng lupang naglilihim ng lumiliyab mong mga tula
Tatanawin ko sa malayo ang mga salitang tumatanglaw
Na parang bulalakaw sa kailaliman ng mga takipsilim

PAGBABALIK NG IBONG PINALAYAS

Napalungayngay ang ating sampanaw sa buhanginan ng dagat
Tahimik na tinanaw ang hampas at ampiyas ng alon sa baybay
Walang tinag na parang mga albatros na nagtinikling sa bahura
Nagkakaisa ang diwa, at balisang sumugod para sa kalayaan
Tiniktikan ng ating paninging dapithapon ang higanteng pipit
Na bumabalangkas ng landas na pasikot-sikot
Sa pinilakang linya ng mga nagbababalâng ulap
Isang malinaw na hudyat na ituloy ang panggabing martsa
Bawat tao’y umaasam ng mainit na dapugan sa loob ng bahay
Ang anino ng ibon ng kalayaan ay hinahatak tayo pa-Hilaga